Język Język
Szukaj Szukaj

Parki krajobrazowe

EMAIL PDF

175-Park Muzakowski TP00484 025 TP

Polska w krajobrazach

Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody, park krajobrazowy obejmuje obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu zachowania, popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju. W Polsce mamy 121 parków krajobrazowych o łącznej powierzchni 2,5 miliona hektarów, które zajmują 8% powierzchni kraju. Najstarszy, utworzony w 1976 r., jest Suwalski Park Krajobrazowy, zaś największy powierzchniowo jest Park Krajobrazowy Dolina Baryczy, obejmujący 84 040 hektary.

Prym wśród województw wiedzie lubelskie z 17 parkami. Co rano, spoza mgieł wyłania się najpiękniejszy w Polsce Południoworoztoczański Park Krajobrazowy. Garby, płaskowyże, pagórki, doliny, kotliny i padoły Roztocza zamieszkałe są przez rysie, jelenie, wilki, łosie i gronostaje. Na mnogich ostańcach, nawet dwustumetrowych, siadają ptaki, a wśród nich kraska w kolorze cyjanu. Idąc wąwozami lessowymi w dorzeczu Bochotnicy, na terenie Kazimierskiego Parku Krajobrazowego, niebo zamyka się zielenią liści. Leśny pejzaż Kazimierskiego Parku urozmaicają zamki królewskie po obu stronach Wisły. Nad rzeką Bystrą słychać śpiew zimorodka, a w dolinie rzeki Plewki mieszka rzadki w Polsce - żółw błotny.

Najmniej parków, zaledwie 3, utworzono na przeuroczym Podlasiu. Jakość wynagradza jednak ilość. W Łomżyńskim Parku Krajobrazowym Doliny Narwi zachowała się, prawie w naturalnym stanie, przepiękna dolina rzeki Narew, gdzie nierzadkim widokiem jest zamszowy łoś na pomoście traw pośród luster wody. Widnokrąg Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej wznosi się i opada dwustumetrowymi wzgórzami, przedzielonymi obszarami równin, zabagnionymi nieckami i zielono – niebieskimi dolinami niedużych rzek, wzdłuż których rosną łęgi jesionowo - olszowe i olsy. Środkiem parku, szeroką doliną, wije się rzeka Supraśl. Wszystko to w otulinie lasu monumentalnego, krewniaka południowej tajgi, z sosnowo – świerkowymi borami, co pamięta polowania królewskie. Najstarszy w Polsce, Suwalski Park Krajobrazowy zachował unikatowy krajobraz polodowcowy, z licznymi wzniesieniami morenowymi i kemowymi, dolinami rzecznymi, nieckami jezior oraz głazowiskami. Suwalszczyzna to oaza natury, taki przeskok do czasów, gdy Polska była wielką knieją. W suwalskim parku mieni się grafit głębin Hańczy. Krajobraz urozmaicają głazowiska oraz jedyne w Polsce wiszące torfowisko, nad zachodnim brzegiem jeziora Jaczno.

Park Krajobrazowy Łuk Mużakowa, zwany też Łużyckim Wałem Granicznym, to lubuski geopark, z certyfikatem Geoparku Europejskiego, założony w celu ochrony moreny czołowej zlodowacenia środkowopolskiego. Jest to jedyna na świecie morena czołowa widoczna z kosmosu. Ma kształt podkowy o długości 40 km i szerokości 3 - 5 km, a jej środkiem płynie Nysa Łużycka i dzieli park na dwie części. Stumetrowe deniwelacje, z najwyższymi po stronie polskiej bezimiennymi wzgórzami koło Żarek Wielkich i Nowych Czapli, mającymi około 180 m n.p.m. i liczne jeziorka ozdabiają park. Lubuska wieś Kłopot alias Bocianowo, ze względu na ilość „domostw" skrzydlatej braci, leży na terenie Krzesińskiego Parku Krajobrazowego, w malowniczych pradolinach Odry i Nysy Łużyckiej.

Szmaragdowe jeziorko Daisy, zalane w 1870 r. wyrobisko kamieniołomu po eksploatacji dewońskich wapieni rafowych, ozdabia Książański Park Krajobrazowy na Dolnym Śląsku. Nad brzegiem jeziorka stoi tajemnicza kamienna budowla, a przez park wiedzie zielony szlak Zamków Piastowskich i żółto - niebieski szlak Ułanów Legii Nadwiślańskiej. Przełomy potoków Pełcznicy i Szczawnika mają naturalny charakter i buro – żółty kolor silnych zanieczyszczeń. Zbocza dolin obu potoków są strome, ozdobione skałkami i porośnięte grądem i lipą. Mieszkańcami rezerwatu Przełomy są rzekotki drzewne, te żaby z kuleczkami na końcach paluchów, plamiste gniewosze i salamandry, śpiewające żałośnie muchołówki białoszyje, magiczne kruki i dostojne puchacze. Dwa lata temu, do parku wróciły, podobne do wiewiórek, susły moręgowane. Staruszki dęby: Chrobry i Wernyhora rosną od zawsze w Przemkowskim Parku Krajobrazowym, a idąc przez Śnieżnicki Park Krajobrazowy z daleka słychać huk wodospadu Wilczki, zwanego również Wodogrzmotem Żeromskiego. Kaskada na rzece Wilczka w Masywie Śnieżnika, spada z wysokości 22 m. Większy w Sudetach jest tylko Wodospad Kamieńczyka.

Na Kujawach nie powiodły się próby połączenia Nadwiślańskiego i Chełmińskiego Parku Krajobrazowego. Te dwa parki na terenie ponad 60 000 ha i obejmują obszar 16 gmin od Bydgoszczy do Nowego. Krajobrazy w obu parkach są bajeczne: niebieskie wstęgi przełomu Wisły, zielone dachy drzewne parowów doliny Wisły, kurortowa zabudowa zielonej Doliny Fordońskiej, Zbocza Płutowskie porośnięte murawą i ziołami. Na wilgotnych i mokrych siedliskach licznie gniazduje ptactwo wodno-błotne. Wszystko to ozdabiają grodziska, ogrody pałacowe i budynki mennonickie.

Lekko falista równina polodowcowa Bolimowskiego Parku Krajobrazowego na pograniczu województw łódzkiego i mazowieckiego, obejmuje Puszczę Bolimowską, ostoję historycznych puszcz: Bolimowskiej, Wiskickiej, Miedniewickiej, Korabiewskiej i Jaktorowskiej. Park jest leśną enklawą wśród zagospodarowanych terenów rolniczych. Przez środek Puszczy Bolimowskiej przepływa rzeka Rawka, zasilająca historyczną Bzurę. Na terenie parku godne uwagi są cmentarz żydowski w Wiskitkach, dwory w parkach oraz leśna galeria Jana Graczyka w Budach Grabskich. Na parkowej ścieżce nie należy przeszkadzać łosiowi w jego przechadzce. Z norki obserwować nas będą wybałuszone oczy rzęsorka rzecznego, a ciekawska remiza wychynie ze swojego efektownego gniazdka.

176-Park Krajobr G Sw Anny TP01539 3560 AOKK

W Małopolsce mamy zespół 6 zachwycających Jurajskich Parków Krajobrazowych. Bielańsko – Tyniecki, Dłubniański, Rudniański, Tenczyński, Dolinki Krakowskie i Orle Gniazda składają się na urozmaicony pejzażowo Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego. Na północy są ostańce i jaskinie Płaskowyżu Ojcowskiego. Południową część budują liczne zręby i zapadliska tektoniczne Rowu Krzeszowickiego, Garbu Tenczyńskiego i Bramy Krakowskiej. Parki porastają grądy, buczyny, lasy łęgowe i bory mieszane tudzież sosnowe oraz bardzo cenne zespoły muraw i zarośli kserotermicznych, łąk, torfowisk i roślinności typowej dla środowisk wodnych i pustynnych. Unikatem są brzozy Szafera, krytycznie zagrożone fiołki bagienne i przetaczniki wczesne, silnie trujące ciemiężyce i goryczki wąskolistne, biało – żółte kwiatuszki skalnicy gronkowej, kosaciec syberyjski, bardziej znany jako irys i miododajna kłokoczka południowa, o owocach jak groszek ptysiowy. Urody parkowi dodaje 10 gatunków storczyków i renesansowa Willa Decjusza na Woli Justowskiej oraz pałace w Krzeszowicach i Balicach.

W Opolskiem, tuż przy granicy z Czechami, pośród świerkowo – bukowych lasów Parku Krajobrazowego Gór Opawskich, wypiętrzył się ze skał paleozoicznych, szczyt Biskupia Kopa. Krajobraz parku tworzą doliny i wąwozy oraz przełomy rzek Biała Głuchołaska i Złoty Potok z zagubionymi w zieleni szybami, echami kopalń złota z XII i XIII wieku. Bywalcami parku są nietoperz podkowiec mały i salamandra plamista. Słychać tu metaliczny ćwierkot brązowego pluszcza z białym brzuszkiem i powiekami oraz gwiżdżące „tiut" niebiesko – pomarańczowego zimorodka.

Na terenie Szwajcarii Kaszubskiej, brylantu Pomorza, tam gdzie lodowiec zostawił swój trwały podpis w postaci morenowych wzgórz i pagórków, a rzeki z nierównym spadkiem, krętym i bystrym biegiem tworzą liczne przełomy, przepływając głęboko wciętymi dolinami poprzez liczne jeziora, roztacza swe uroki Kaszubski Park Krajobrazowy. Tam też, pośród mokradeł, często zatorfionych i z oczkami wodnymi, żyje 135 gatunków ptaków lęgowych. Z kaczej rodziny są tu tracze i cyraneczka z rudawo – zieloną główką, jest też drapieżna sowa włochatka ze złotymi oczami, pliszka z żółtym brzuszkiem, zimorodek, a nawet tak nieśmiały w Polsce pluszcz. W trawach jeszcze smyknie żmija zygzakowata, ale raki i głuszce są już wspomnieniem. Leśno - pojezierny obszar Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego obejmuje jezioro Wdzydzkie i kilka mniejszych jezior otoczonych borami. Na nieprzeciętne piękno wdzydzkich pejzaży wpływają małe powierzchnie boru bagiennego i roślinność wodna i torfowiskowa. Pomiędzy Kwaśną Dąbrową z różnymi gatunkami dębów, spotyka się łęgi olchowo - jesionowe, a olsy oraz grądy otaczają brzegi jezior i bagien.

Na przemysłowym Śląsku mamy 8 parków krajobrazowych. Dwie grupy górskie w Parku Krajobrazowym Beskidu Małego, oddzielone doliną Soły, a w Parku Krajobrazowym Beskidu Śląskiego tryskają źródła królowej Wisły. W zachodniej części województwa, przez jeden z największych w Polsce parków, Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich płynie Rzeka Ruda. Zakon Cystersów od 1258 r. kształtował krajobraz parku, o czym dziś przypominają pozostałości kuźni miedzi z XVIII w., kopalni rud żelaza z XVIII w. i hut z XVI-XIX stulecia. W Rudach, z zielenią angielskiego parku, kontrastuje ceglaste opactwo cystersów. Spichrze, dwory, leśniczówki i pałacyki myśliwskie, drewniane kościoły w Wilczy, Bełku i Wielopolu najlepiej podziwiać jadąc kolejką wąskotorową linii Bytom – Karb - Markowice Raciborskie. Park Krajobrazowy Lasy nad Górną Liswartą to doliny rzeczne z fragmentami łęgów wierzbowo-topolowych i torfowisk, a w Załęczańskim Parku Krajobrazowym znajdziemy dwa okazałe kurhany z II – III wieku naszej ery, położone na krawędzi doliny Warty, w Przywozie. Do tego jaskinie i Granatowe Źródła, czyli jedyne pulsujące, samoczynne źródło krasowe na Jurze Polskiej.

Przed wiekami, w świętokrzyskim, plemię Wiślan budowało grody i czciło bogów: Śwista, Pośwista i Pogodę. a w 1992 r., w Przedborskim Parku Krajobrazowym wykopano czaszkę tura. Obelisk we wsi Żeleźnica przypomina o polowaniu królewskim w 1370 r., gdy Kazimierz III Wielki spadł z konia i doznał śmiertelnych obrażeń. Na terenie Chęcińsko - Kieleckiego Parku Krajobrazowego, jest jaskinia Raj, pełna pereł jaskiniowych, jeziorek i pól ryżowych. Korytarze jaskini powstały w dewonie, 350 mln lat temu. W późnym trzeciorzędzie i czwartorzędzie jaskinia powiększała się i była domem neandertalczyków. Dziś można ją zwiedzać. Krasowe formy, czyli jaskinie, ponory, wywierzyska i bramy skalne, występujące w Nadnidziańskim Parku Krajobrazowym, są unikatem w skali kraju. Do najcenniejszych należą form gipsy szklicowe, osiągające długość 3,5 m.

Warmia i Mazury jeziorami stoją więc w Brodnickim Parku Krajobrazowym mamy aż 60 jezior, a wśród nich: Wielkie Partęczyny, Sosno, Łąkorek, Zbiczno. Najciekawszym pomnikiem przyrody Górznieńsko - Lidzbarskiego Parku Krajobrazowego jest szypułkowy Dąb Rzeczypospolitej o obwodzie 649 cm i wysokości 33 m. Potężny jak Rzeczpospolita.

Lednicki Park Krajobrazowy to wielkopolska kolebka Polski wokół jeziora Lednica. Są tu 4 grody piastowskie z czasów niechrzczonej Polski. Majestatyczne grodzisko w Moraczewie i gródki stożkowate na wyspie Ledniczce i ten w Imiołkach, wtórnie wykorzystany jako mogiła żołnierzy napoleońskich. Najważniejszy gród jest na Ostrowie Lednickim, wyspie na Jeziorze Lednickim, z ruinami palatium i kaplicy z czasów Mieszka I.

Cedyński Park Krajobrazowy, na Zachodnim Pomorzu, zachwyca morenowymi Wzgórzami Moryńskimi i wrzosowiskami na Żuławach Cedyńskich. Lasy sosnowe i mieszane Puszczy Piaskowej porastają Wzgórza Krzymowskie, stromo opadające ku Dolinie Dolnej Odry. Czar Doliny Miłości, łączy dzikość przyrody i wyschnięte koryta strumieni i stawów z alejkami i ścieżkami tudzież fragmentami murów budynków, przepustów i mostów. Na Górze Czcibora jest pomnik bitwy z dnia Świętego Jana 972 r., pomiędzy wojskami Mieszka I, a Hodona, księcia Marchii Łużyckiej. W granicach Szczecińskiego Parku Krajobrazowego Puszcza Bukowa hipnotyzuje szmaragdowe wodne oczko pośród lasów Puszczy Bukowej porastających Wzgórza Bukowe.

Zalotny koloryt polskiego pejzażu lśni łuskami nieba na jeziorach i nęci słodyczą dojrzewającej jeżyny... „I cholernie ciągnie ciebie w Polskę, w Polskę" /J. Iwaszkiewicz, Lipiec/

Szukaj w bazie

Panoramy

Cookies

>
zapisz się

Chcesz się dowiedzieć więcej zapisz się na nasz newsletter