Zabytki UNESCO: W doborowym towarzystwie

Obiekty sygnowane znakiem UNESCO to skarby najwyższej próby. Polsce udało się umieścić na liście światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego trzynaście miejsc. To bogaty zestaw: od kościołów, przez zamki i kopalnię, po park narodowy.

Polska po raz pierwszy dostała się do tego elitarnego grona w 1978 roku: międzynarodowi eksperci docenili wówczas Stare Miasto w Krakowie, jego wspaniały, niezmieniony od średniowiecza układ urbanistyczny.

Po Krakowie na listę trafiły inne staromiejskie zespoły: Warszawy, Zamościa i Torunia. Stolica zdobyła uznanie dzięki doskonałej powojennej rekonstrukcji Starówki. Zamość urzekł znakomicie zachowaną zabudową renesansową, a Toruń - wszechobecnym gotykiem. Do miast dołączył też zamek krzyżacki w Malborku, jedna z największych gotyckich twierdz na świecie.

Na liście nie brakuje świątyń. Obok sześciu drewnianych kościółków Małopolski i Podkarpacia, oraz kaplic w Kalwarii Zebrzydowskiej, znalazły się na niej także XVII-wieczne kościoły Pokoju w Świdnicy i Jaworze, które wzięły nazwę od pokoju kończącego wojnę trzydziestoletnią, w następstwie którego cesarz pozwolił luteranom na postawienie za miastem wyłącznie drewnianych budowli i tylko w ciągu roku.

Rarytasami przyrodniczymi są: Białowieski Park Narodowy, najlepiej zachowana puszcza w tej części Europy oraz park Mużakowski na granicy Polski i Niemiec, przepiękny XIX-wieczny park w stylu angielskim.

Niezwykłym, zjawiskowym miejscem jest kopalnia soli w Wieliczce - średniowieczny, najstarszy w Polsce zakład przemysłowy. Do zupełnie osobnej kategorii trzeba zaliczyć obozy zagłady w Auschwitz-Birkenau, świadectwo tragedii setek tysięcy Żydów, Polaków, Romów i ofiar innych narodowości.

Ostatnim nabytkiem Listy, wciągniętym nań w 2006 roku jest wrocławska Hala Stulecia. To obiekt, o którym uczą się studenci architektury na świecie, sztandarowy przykład modernizmu i wielkie osiągnięcie techniczne niemieckiego architekta, Maksa Berga, który wzniósł nowatorską jak na początek XX wieku konstrukcję z żelbetonu.