katedra kamien pomorski mintatura


Katedra św. Jana Chrzciciela w Kamieniu Pomorskim
 jest najstarszym zabytkiem architektury sakralnej i murowanej na Pomorzu Zachodnim, jednym z najcenniejszych zespołów zabudowy historycznej w Polsce. Zajmuje obszar prawie trzech hektarów. Gotycka katedra pod wezwaniem świętego Jana Chrzciciela pochodzi z XIV wieku. W 2005 roku konkatedra łącznie z zespołem budynków, uznane zostały za Pomnik Historii.

Kamień Pomorski od końca XII wieku był stolicą polskiego biskupstwa, później państwa biskupiego, do którego należała ziemia kołobrzeska. Osiedli tu polscy dominikanie, przybyli z Krakowa. Powstanie świątyni ma związek z misją na Pomorzu Zachodnim Ottona z Bambergu zaproszonego do podjęcia dzieła chrystianizacji przez Bolesława Krzywoustego. W trakcie pierwszej misji Otton założył na pogańskich terenach liczne świątynie. W 1124, w Kamieniu Pomorskim. W miejscu drewnianego kościółka, w roku 1176 rozpoczęto budowę przyszłej katedry biskupa diecezji kamieńskiej i kompleksu budynków nazwanych osiedlem biskupim. Budowa trwała do przełomu XIV i XV wieku. Pierwszym fundatorem kościoła był książę Kazimierz I, który dokumentem fundacyjnym przekazał na ten cel tereny podgrodzia. Początkowo otoczono je groblą, potem palisadą, którą zastąpił ceglano-kamienny mur. Zachowane wnętrze świątyni ma charakter barokowy z wieloma elementami sztuki średniowiecza. Sklepienia żebrowo-krzyżowe i gwiaździste ozdobione są gotyckimi malowidłami. Wnętrze uległo zniszczeniu w czasie walk wojny trzydziestoletniej pomiędzy państwami wspierającymi protestanckie przymierze Świętego Cesarstwa Rzymskiego i katolicką dynastią Habsburgów. W drugiej połowie XVII wieku książę pomorski Ernest Bogusław de Croy ufundował nowe barokowe wyposażenie. Do dziś przetrwały barokowa ambona z 1682 roku i bogato zdobione rzeźbami, polichromiami i złoceniami, barokowe organy skonstruowane w latach 1669-1672 przez Michała Bergiela ze Szczecina. Instrument o rozmiarach 13 metrów szerokości i 9 metrów wysokości, wyposażony jest w mechanizm składający się z 3,3 tys. piszczałek i 47 głosów. W czasie drugiej wojny organy uległy poważnym uszkodzeniom. W 1962 zostały odrestaurowane.

Corocznie w zabytkowych murach katedry organizowany jest Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej. Koncerty rozpoczynają się o godzinie 19.00, w piątki, od ostatniego piątku czerwca do pierwszego piątku września.

W prezbiterium znajduje się barokowy ołtarz wikariacki, za nim późnogotycki ołtarz wielki w formie tryptyku. Ołtarz nie zachował się w całości. Przetrwała nadstawa z tryptykiem podobnym w układzie do tryptyku Wita Stwosza w Krakowie. W części środkowej artysta przedstawił scenę wniebowzięcia Maryi. Po obu stronach grupy proroków, najważniejsze postaci Starego Testamentu. Powyżej znajduje się wyobrażenie Trójcy Świętej zasiadającej na tronie. Bóg Ojciec z insygniami królewskimi, Chrystus w koronie cierniowej, pośrodku Duch Święty pod postacią gołębicy. Oczekują z koroną dla Wniebowziętej unoszonej do nieba przez cztery anioły. Po obu stronach muzykujący aniołowie. Kompozycję zwieńcza sklepienie niebios. Na skrzydle lewym uwidocznione są sceny z życia świętego Jana Chrzciciela. Narodziny, chrzest udzielony Jezusowi w Jordanie, ucztę u Heroda Antypasa i nienawistny podstęp Herodiady, żony Heroda, który doprowadził do ścięcia Jana Chrzciciela. W prawym skrzydle uwiecznione są sceny z okresu prześladowań chrześcijan za panowania cesarza Decjusza.  Obraz opisuje tortury, jakim poddano świętego Faustyna, biskupa Perugii, jednego z patronów katedry w Kamieniu. Obdarty z szat biskupich, męczennik przypalany jest nad ogniskiem, wreszcie ścięty mieczem.

Relikwie św. Faustyna sprowadzone zostały na Pomorze, czczone przez Kaszubów w okresie średniowiecza. Na północnej ścianie prezbiterium umieszczono dwa obrazy.  Droga na Golgotę i Ukrzyżowanie z 1528 roku, wykonane w warsztacie słynnego niemieckiego malarza Łukasza Cranacha w Wittenberdze. Cennym wyposażeniem kościoła jest również barokowy ołtarz przeniesiony z kościoła w Trzęsaczu oraz obraz Ukrzyżowanego, pochodzący ze świątyni w Brzozowicach koło Lwowa, przywieziony po drugiej wojnie przez repatriantów z przedwojennego województwa lwowskiego.

Nad wschodnim skrzydłem krużganków kościoła, w średniowiecznych pomieszczeniach dawnego skarbca katedralnego, a wcześniej skryptorium, znajduje się muzeum. W salach udostępnionych zwiedzającym, zgromadzono eksponaty liturgiczne z różnych okresów historycznych. Szaty kapłanów, lichtarze, misy, dzbany, starodruki, obrazy i rzeźby. Skarbiec można zwiedzać w sezonie letnim od poniedziałku do soboty, od godziny 9.00 do 17.00.

Ciekawym eksponatem jest replika ufundowana przez byłych niemieckich mieszkańców Kamienia, relikwiarza ze szczątkami świętej Korduli, patronki kobiet niezamężnych i poszukujących męża. Oryginał relikwiarza wykonany około roku tysięcznego w kształcie owalnej szkatuły z kościanymi motywami zoomorficznymi, został pod koniec wojny wraz z resztą skarbca, wywieziony do dóbr ówczesnego rządcy świątyni, hrabiego Hasso von Fleminga, w pobliskich Benicach. W czasie zawieruchy ewakuacyjnej, wszystkie eksponaty zaginęły. Powojenne poszukiwania nie dały rezultatu.  Z zachowanych archiwów wynika, że zbiory nie były zbyt wielkie, lecz ich wartość historyczna i artystyczna ogromna. W skarbcu przechowywano między innymi relikwiarze z Limoges z XIII wieku, pastorały z XII i XIV wieku. kielichy, pateny, cenne tkaniny z XV wieku, pergaminowe kodeksy, inkunabuły, starodruki, obrazy, szaty liturgiczne. Pomieszczenia skarbca składają się z czterech gotyckich sal w amfiladzie, połączonych ostrołukowymi portalami. W jednej z nich znajduje się zabytkowe oszklenie w postaci witraża, przedstawiające herb biskupstwa kamieńskiego z inskrypcją upamiętniającą renowację dokonaną w latach 1934-39. Zachowała się też pierwotna posadzka złożona z kwadratowych płyt ceramicznych. Ściany skarbca pokryte były freskami. Wejście od strony transeptu wykonane zostało w 1934 roku. Do północnej nawy świątyni przylega katedralny wiryndarz, ogród otoczony krużgankami, który wypełnia egzotyczna roślinność. Pośrodku ustawiono granitową chrzcielnicę z XII wieku. To wyjątkowe miejsce sprzyja nastrojowi kontemplacji i modlitwy. Ze ścian wiryndarza spoglądają na medytujących, postacie z średniowiecznych płyt nagrobnych. Kapłani i ludzie możni przed wiekami.

Obok katedry znajduje się kilka zabytkowych budowli historycznych: Kanonia, dom dziekana i renesansowy pałac biskupi na placu katedralnym, wzniesiony w XV wieku. Po wojnie działała w nim biblioteka publiczna, obecnie mieści się archiwum kościelne i pomieszczenia wystawowe.


Katedra pw. Jana Chrzciciela w Kamieniu Pomorskim
Plac Katedralny 8, 72-400 Kamień Pomorski