Muzeum Wsi Kieleckiej należy do największych i najbardziej znanych placówek tego typu w Polsce. Powstało w 1976 roku, od początku jego zadaniem było gromadzenie, naukowe opracowanie i ochrona najcenniejszych zabytków architektury drewnianej z terenów Kielecczyzny. Ma siedzibę w Dworku Laszczyków w Kielcach, z XVIII wieku, dawnej kanonii, jedynym w Kielcach drewnianym dworku z tego okresu. Muzeum Wsi Kieleckiej gromadzi i udostępnia zwiedzającym zabytki budownictwa ludowego województwa świętokrzyskiego oraz popularyzuje kulturę ludową regionu.

Jedną z najchętniej odwiedzanych atrakcji turystycznych województwa świętokrzyskiego i głównym obiektem muzeum jest wpisany w 1995 roku do rejestru zabytków – Park Etnograficzny, zlokalizowany przy drodze krajowej nr 7 w pobliżu miejscowości Tokarnia, niedaleko Zamku w Chęcinach. W dolinie Czarnej Nidy, obszarze około 65. hektarów (z czego 20 hektarów to przepiękny las, ulubione miejsce przechadzek wielu turystów), rozmieszczono w układzie przestrzennym wsi, kilkadziesiąt drewnianych zabytkowych obiektów budownictwa wiejskiego, które przeniesiono z różnych miejscowości kielecczyzny. 

Skansen utworzony został zgodnie z wizją etnografa profesora Romana Reinfussa. Podzielony jest na sektory reprezentujące budownictwo wiosek Gór Świętokrzyskich, Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Wyżyny Sandomierskiej, Niecki Nidziańskiej oraz zabudowania dworsko-folwarczne i małomiasteczkowe. Dodatkowo, w skansenie przewidziano stworzenie repliki małomiasteczkowego rynku, nawiązującego do dziewiętnastowiecznego układu urbanistycznego miejscowości takich jak Daleszyce, Chęciny, Wąchock, Łagów czy Suchedniów. Na ekspozycję składają się między innymi całe zagrody wiejskie, budynki gospodarcze, zabytki przemysłu wiejskiego, kuźnia i młyny, kościół, dwór, szkoła, apteka i karczma. Wiejskie domy otaczają przydomowe ogródki. Udostępniane do zwiedzania pomieszczenia wyposażone są w sprzęt, meble i narzędzia typowe dla regionu, z którego pochodzą. W niektórych zabudowaniach można obejrzeć warsztaty rzemieślników wiejskich na przykład szewca, stolarza, plecionkarza wyrabiającego kosze czy wytwórcy gontów. Ostatnia specjalność zasługuje na uwagę. Ponieważ kielecczyzna specjalizowała się w usługach gonciarskich, wiejskie budynki na tych terenach powszechnie kryte były gontem, co w innych regionach kraju uchodziło za oznakę majętności gospodarzy. 

Wieś to także pracownie artystów ludowych. W zagrodzie z Bukowskiej Woli prezentowana jest twórczość słynnego rzeźbiarza ludowego Jana Bernasiewicza i jego żony, poetki ludowej zainspirowanej drewnianymi rzeźbami męża.

Interesującymi zabytkami sakralnymi są zbudowany z drewnianych bali w 1763 roku, barokowy kościół pod wezwaniem Matki Bożej Pocieszenia przeniesiony z Rogowa nad Wisłą, w którym odprawiane są msze, dziewiętnastowieczna drewniana dzwonnica z Kazimierzy Wielkiej i kamienna figura św. Jana Nepomucena, który chronił pola i wsie przed klęskami aury, powodziami i suszami. W centrum skansenu zlokalizowany jest ciekawy zabytek wiejskiej techniki. Rolkowy wiatrak 1921 roku, tak zwany paltrak, wykonany przez budowniczego młynów Paluszkiewicza na zamówienie młynarza Józefa Jaszewskiego z Grzmucina. Zwiedzający mogą zapoznać się z konstrukcją mechanizmu obracającego budynek zgodnie z kierunkiem wiatru, a także z działaniem żaren. Innym eksponatem z tej dziedziny jest wiatrak typu holenderskiego, pierwotnie mielący zboże w słynnym Pacanowie. Pogląd na rodzaj rozwiązań technicznych daje dziewiętnastowieczny kierat konny zastosowany w konstrukcji głębinowej studni dworskiej przeniesionej do skansenu z Gór Pińczowskich. Całość hydrologicznej budowli czerpiącej wodę z głębokości 70. metrów, mieściła się w kompleksie budynków krytych gontem. 

Wyposażenie dworskich wnętrz mieszkalnych odtworzono w dworze z Suchedniowa. Z kolei w dziewiętnastowiecznym domu organisty z Bielin, zbudowanym na wzór dworków drobnoszlacheckich z dużym gankiem i dwuspadowym dachem naczółkowym - zaaranżowano między innymi wiejski sklepik i małomiasteczkową aptekę wyposażoną w zabytkowe meble z apteki z Buska-Zdroju, przyrządy do robienia pigułek i lania świec, amerykańską kasę, naczynia apteczne i słoje do przechowywania leków oznaczone kolorowymi etykietami informującymi o właściwościach specyfiku. 

W aptece co prawda nie można zaopatrzyć się w dawne sprawdzone medykamenty, ale inne części skansenu ożywają współczesną ofertą. Na przykład przy głównym wejściu działa staropolska karczma mająca w karcie dania regionalne, a w osiemnastowiecznym spichlerzu z miejscowości Złota, organizowane są okolicznościowe przyjęcia, spotkania i konferencje. Noclegi zapewnia zabytkowy ośmiorak z Rudy Pilczyckiej.

Goście dopisują między innymi podczas festynów i cyklicznych imprez folklorystycznych nawiązujących do charakteru parku etnograficznego. Popularnością cieszą się między innymi Dożynki, Wytopki Ołowiu, Świętokrzyski Jarmark Agroturystyczny, Święto Chleba, Hubertus Świętokrzyski.

Muzeum Wsi Kieleckiej prowadzi także działalność naukową i wydawniczą. W udostępnianych wszystkim zainteresowanym zbiorach bibliotecznych i archiwach, zgromadzono wiele opracowań dotyczących obiektów architektury regionu i lokalnego rzemiosła.

Specyfika XIX-wiecznego budownictwa wiejskiego charakterystycznego dla Regionu Świętokrzyskiego, pozwala na niepowtarzalny przebieg spotkań, z dala od trosk codziennego życia. Wśród starych chałup i zieleni, organizowane są wesela, komunie, imprezy integracyjne, biesiady, ogniska dla firm, grup zorganizowanych oraz klientów indywidualnych.

Park Etnograficzny w Tokarni
zwiedzany jest przez cały rok. W sezonie otwarty od godziny 9.00 do 18.00. Poza sezonem krócej.


Dowiedz się więcej na stronie Muzeum Wsi Kieleckiej