Ze względu na wieloletnią tradycję i rozwiniętą sieć kolejową, Polska ma wiele do zaoferowania miłośnikom kolei. Można zwiedzać zarówno muzea i skanseny, jak i stare wciąż działające parowozownie. Wiele z tych obiektów organizuje specjalne imprezy, stanowiące gratkę dla fanów kolejnictwa. Turystyka kolejowa w Polsce to także możliwość przejażdżki różnymi trasami kolejek wąskotorowych a nawet drezyną...


Parowozownia w Wolsztynie

Parowozownia Wolsztyn jest nadal czynną lokomotywownią, z której codziennie wysyłane są parowozy do prowadzenia planowych pociągów pasażerskich, na trasach do Poznania i Leszna. Parowozownia powstała w 1907 r. i rozwijała się do lat 70. ubiegłego stulecia. Obecnie znajduje się tutaj około 30 sztuk pojazdów: unikatowych lokomotyw oraz zabytkowych wagonów. Do najcenniejszych eksponatów zaliczany jest parowóz "Piękna Helena" Pm36 z 1937 r., osiągający prędkość do 130 km/h. Corocznie w Wolsztynie odbywa się "Parada Parowozów", którą ogląda po kilkadziesiąt tysięcy osób. Na terenie parowozowni organizowany jest konkurs Miss Świata Parowozów. W Muzeum Parowozowni Wolsztyn można zobaczyć eksponaty służby ruchowo – handlowej (biuro zawiadowcy i kasy ), służby trakcji (wyposażenia parowozowni i parowozów, stemple biur), urządzenia łączności (łącznice, telefony), służby drogowej (urządzenia zabezpieczenia ruchu – wyposażenia przejazdów kolejowych, nastawni, układów szyn, lamp,). W jednym z pomieszczeń wystawy znajduje się diorama, przedstawiająca fragment stacji Wolsztyn długości ok. 2,70 m. Obejmuje parowozownię i przyległy układ torów.


Dworzec i Parowozownia w Skierniewicach

Historia parowozowni w Skierniewicach sięga roku 1845, kiedy otwarto pierwszy odcinek Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Lokomotywownię zlokalizowano naprzeciwko ówczesnych peronów tzw. dworca carskiego. W 1991 r. lokomotywownia – po 146 latach funkcjonowania - istnieć. Wówczas Polskie Stowarzyszenie Miłośników Kolei zadbało o stworzenie zbioru historycznego taboru kolejowego. Zgromadzona kolekcja Parowozowni Skierniewice liczy ponad 100 pojazdów i prezentuje przekrój europejskich konstrukcji taboru kolejowego (parowozy, lokomotywy oraz wagony pasażerskie i towarowe), z II poł. XIX w. i I poł. XX w. Część taboru jest wciąż sprawna technicznie, jednak większość oczekuje na renowację. Wśród nich znajduje się wiele unikatów europejskiego kolejnictwa. W Skierniewicach, w bliskiej odległości istniały dwa dworce kolejowe. Starszy tzw. carski zlokalizowano na terenie parku. Powstał w 1845 r., jego twórcą był Adam Idźkowski. Dworzec, zbudowany w stylu mauretańskim, w styczniu 1945 r. spłonął. Nowy dworzec powstał w niewielkiej odległości od pierwszego – oddany został do użytku w 1875 r. Swoją architekturą nawiązywał do stylu neogotyku.


Skansen Taboru Kolejowego w Chabówce

W latach 70. ubiegłego stulecia na tzw. zakopiance parowozy zastąpiono lokomotywami elektrycznymi, a następnie proces elektryfikacji obejmował kolejne linie kolejowe tego regionu. Wycofywany tabor był gromadzony w przeważającej części na terenie parowozowni w Chabówce koło Rabki. Był to zakład założony pod koniec XIX w., w którym w okresie świetności stacjonowało 80 parowozów.
W taki sposób powstał zalążek Skansenu Taboru Kolejowego, który powołany został oficjalnie w 1993 r. Później przeniesiono tu również zabytkowy tabor z Suchej Beskidzkiej gromadzony od 1986 r. Na stale poszerzaną ekspozycję taboru i urządzeń kolejowych składają się parowozy, lokomotywy elektryczne i spalinowe, wagony oraz tabor specjalny, jak żurawie, pługi śnieżne itp. Ogółem zgromadzono tutaj 135 różnych zabytkowych pojazdów szynowych i urządzeń do pracy na kolei. Skansen w Chabówce jest największą tego typu ekspozycją w Polsce. Część eksponatów utrzymanych jest w stanie pełnej sprawności. Spośród dużej liczby eksponatów na uwagę zasługuje osiem czynnych parowozów obsługujących pociągi turystyczne retro na odcinkach Chabówka-Nowy Sącz i Chabówka-Zakopane.


Muzeum Kolejki Wąskotorowej w Sochaczewie

Istnieje od 1986 r., zajmuje tereny byłej głównej stacji na trasie Sochaczew - Piaski Królewskie, na której kursowała przez lata kolejka wąskotorowa przewożąca pasażerów. Obecnie muzeum posiada największy w Europie, liczący ponad 200 jednostek, zbiór taboru wąskotorowego. W skansenie można oglądać przede wszystkim najrozmaitsze parowozy, wagony – z których część wykonana została w końcu XIX w. Ponadto ciekawie prezentują się drezyny, różne użytkowe pojazdy szynowe, urządzenia infrastruktury kolejowej. W dwóch salach muzeum prezentowane są tematyczne wystawy „Historia Kolei Wąskotorowych w Polsce" i „Historia Kolei Sochaczewskiej". Oprócz wielu pamiątkowych fotografii można zobaczyć między innymi mundury kolejowe, latarki, modele, dokumenty, bilety, pieczątki i wiele innych. Bardzo cenne jest oryginalne pomieszczenie dyżurnego ruchu wyposażone w urządzenia i sprzęty z minionych lat. W okresie letnim Muzeum organizuje okolicznościowe i rozkładowe przejazdy zabytkowym pociągiem. Z Sochaczewa na malowniczą trasę wyrusza pociąg muzealny, który podąża wąskimi torami do miejscowości Wilcze Tułowskie na terenie Puszczy Kampinoskiej.


Most kolejowy w Tczewie

Łączy oba brzegi bardzo szerokiej w tym miejscu Wisły. Wybudowany został w związku z poprowadzeniem tędy wielkiej magistrali kolejowej, mającej połączyć Berlin z Królewcem. Most żelazny, pod który kamień węgielny położył król Fryderyk Wilhelm IV, zaprojektował inżynier Carl Lentz, wykorzystując nowoczesne rozwiązania techniczno-konstrukcyjne. Zbudowany w latach 1851 – 57 jako drogowo-kolejowy, był wówczas najdłuższym mostem w Europie i jednym z największych na świecie – liczył 837 metrów. Wsparty był na siedmiu filarach, miał dziesięć wież i dwie bramy wjazdowe, z pięknymi portalami – do dziś pozostały tylko cztery charakterystyczne wieże. Całkowity koszt budowy wyniósł około czterech milionów talarów. W odległości zaledwie 30 metrów w latach 1888-91 wybudowany został drugi most, zaprojektowany przez Johanna Schwedlera. Był on już wyłącznie kolejowy; dlatego ten starszy zamieniono na drogowy. Na początku XX w. oba mosty zostały wydłużone po odsunięciu wałów obronnych - liczą teraz 1952 m. Most z połowy XIX wieku został w 2004 r. wpisany na międzynarodową listę zabytków inżynierii budowlanej (znajduje się na niej m.in. paryska wieża Eiffel'a).


Kolejowy most zwodzony w Szczecinie

Jedyny czynny w Europie zwodzony most kolejowy obecnie znajduje się na linii Szczecin Port Centralny - Gryfino, tuż przed stacją Szczecin Podjuchy. Spina brzegi rzeki Regalicy. Linia Wrocław-Szczecin została zbudowana w latach 1871-1877. Wraz z nią wzniesiono nieistniejący już most na Regalicy, który miał cztery przęsła, w tym jedno obrotowe (skrajne od strony Szczecina). Otwierało ono na pewien czas drogę wodną. Z powodu zwiększania się liczby pływających jednostek, takie rozwiązanie ograniczało żeglugę. W związku z tym w latach 1933-1935 przeprowadzono gruntowną modernizację, w wyniku której most uzyskał pięć przęseł - w tym jedno podnoszone. Mechanizm podnoszenia mostu działała na zasadzie połączonych ze sobą trzech faz. Każda faza następuje dopiero po zakończeniu poprzedniej, co stanowi skuteczne zabezpieczenie. Po kolei następuje rozłączenie torów i przesunięcie iglic w kierunku przęseł stałych, następnie przesunięcie rygla głównego w kierunku przęseł stałych i na koniec - za pomocą silnika uruchomiony zostaje główny zespół napędowy. Napęd przenoszony jest na dwa koła zębate, które przesuwając się po bieżniach i podnoszą lub opuszczają most.