Najpiękniejsze miasteczko renesansowe w Polsce. Miasto malarzy i poetów, jedna z największych atrakcji turystycznych województwa lubelskiego. W 1994 roku kazimierski zespół zabytkowy, zarządzeniem prezydenta Lecha Wałęsy, otrzymał statut Pomnika Historii. Malowniczo położony na prawym brzegu Wisły, na szlaku wiślanym i przecinającym go trakcie wschód-zachód, przed wiekami Kazimierz rozwijał się głównie dzięki drodze wodnej, którą transportowano zboże z Małopolski do Gdańska. Prawa miejskie uzyskał na początku XIV wieku. W okresie największego rozkwitu w wiekach XVI-XVII, zdobył pozycję wielkiego centrum handlu zbożem i produkcji piwa. Szybko bogacili się mieszczanie. Budowano spichlerze i renesansowe kamienice.

Środowisko artystyczne odkryło Kazimierz pod koniec XIX wieku, rozpoczynając modę wypoczynku letniskowego. Najbardziej znanym fragmentem miasteczka jest wybrukowany kocimi łbami Duży Rynek. W sezonie tętni życiem. Turyści wypełniają kawiarniane ogródki, obserwują malujących obrazy artystów, spacerują wokół studni w centrum rynku, z której w przeszłości okoliczni mieszkańcy czerpali wodę. Przy rynku w południowo wschodniej pierzei stoją zdobne kamieniczki. Wśród nich słynne kamienice Mikołaja i Krzysztofa Przybyłów, którzy na początku XVII wieku doszli do majątku na spławianiu towarów Wisłą. Wystawione przez braci okazałe kamienice zdobią wspaniałe renesansowe dekoracje rzeźbiarskie i wizerunki świętych patronów Mikołaja i Krzysztofa. Uwagę zwraca też zrekonstruowana po drugiej wojnie, narożna Kamienica Gdańska. Zbudowano ją w 1795 w stylu barokowym. Nazwa nawiązuje do złotych czasów, kiedy Kazimierz z racji pozycji handlowej i ożywionych kontaktów z Gdańskiem, nazywany był „małym Gdańskiem". Na południowy wschód od Rynku na zboczu, wznosi się jednonawowy kościół farny. Zbudowany około połowy XIV wieku, pierwotnie gotycki, przebudowany w latach 1586-1613 po pożarze miasta, odbudowany w duchu renesansu. Główny portal wejściowy, gotycki wykuty z miejscowego kamienia. Od północy kaplica Borkowskich zbudowana w 1615 z fundacji bratanicy Jana Kochanowskiego. Przy zakrystii kaplica Królewska powstała około 1618 roku. Od południa okazała kaplica Górskich, 1625-29 nakryta kopułą. We wnętrzu fary szereg cennych zabytków, między innymi wspaniałe organy z 1620 roku, renesansowe stalle i ambona z 1615 roku, rokokowe konfesjonały. Bogata dekoracja sztukatorska sklepienia nawy typowa dla lat 1610-35.

Dalej na wzgórzu pozostałości zamku wzniesionego według przypuszczeń przez Kazimierza Wielkiego. Jego dzieje są typowe dla większości polskich zamków. Budowla wzniesiona w celach obronnych straciła z czasem na znaczeniu i podupadła, w epoce renesansu odbudowana w stylu pałacowym, niszczona w okresie wojen szwedzkich i wewnętrznych walk, pozostawiona w końcu sama sobie, poszła w ruinę pozostając nimi do dziś. Powyżej zamku dominująca nad miastem, wznosząca się na wysokość 20., metrów wieża z pierwszej połowy XIV wieku, według niektórych teorii niegdyś służyła żegludze na Wiśle, jako latarnia rzeczna i siedziba straży celnej.

Ku południowemu wschodowi wychodzi z Rynku ulica Lubelska. Przylega do niej bożnica pochodząca z XVIII wieku usytuowana przy Małym Rynku, przedwojennej dzielnicy zamieszkałej przez Żydów, którzy stanowili prawie połowę mieszkańców Kazimierza. Wiele żydowskich rodów kupieckich wzbogaciło się na pośrednictwie w handlu zbożem w drugiej połowie XVI i pierwszej połowie XVII wieku. Przy Małym Rynku zwanym wówczas „Na Tyłach", dominowała zabudowa drewniana. Synagoga w dzisiejszym kształcie zbudowana została w stylu późnobarokowym z kamienia wapiennego, nieotynkowanego, z dachem krytym gontem. W lipcu 1944 roku wycofujący się Niemcy częściowo ją zburzyli. Odbudowana została w 1953 roku i zaadaptowana na salę kinową. Filmy wyświetlano do 2003 roku. Teraz mieści się tu miedzy innymi księgarnia wydawnictw o tematyce żydowskiej oraz pokoje do wynajęcia. Właścicielem obiektu jest żydowska gmina wyznaniowa. Na ścianie budynku umieszczono tablicę upamiętniającą dawnych mieszkańców miasta, polskich obywateli narodowości żydowskiej, zamordowanych przez hitlerowców. Obecna synagoga jest czwartą zbudowaną w tym miejscu po poprzednio spalonych. Historia pierwszej, zgodnie z legendą, związana jest z romansem Kazimierza Wielkiego. Król polecił wybudować ją dla pięknej Żydówki imieniem Esterka, matki kilkorga jego dzieci. Oprócz synagogi pamiątkami po żydowskiej dzielnicy są nieliczne budynki drewniane, między innymi zabytkowe Jatki Koszerne.

W czerwcu przed Jatkami ustawiana jest estrada, na której koncertują uczestnicy festiwalu kapel i śpiewaków ludowych. W weekendy, na Małym Rynku organizowany jest targ staroci. Wzdłuż rzeczki Grodarz biegnie ulica Senatorska. Przy niej stoi kilka zabytkowych kamienic. Kamienica Górskich, przebudowana po pożarze 1915 roku, prosta skromna kamienica Biała oraz zwana Czarną, z racji ciemnej barwy tynku przedniej ściany, najpiękniejsza ze wszystkich - kamienica Celejowska ze wspaniałą attyką. Fasadę zdobią zgodnie z ówczesną manierą zwierzęta, roślinne ornamenty i główki cherubinków. W fasadzie umieszczono figury Chrystusa, jako Zbawiciela Świata, Maryję, jako Królową Nieba i świętego Jana Chrzciciela z krzyżem. Kamienica Celejowska zwana jest też pod św. Bartłomiejem, gdyż w attyce znajduje się figura tego świętego z nożem, jako narzędziem męczeństwa. Święty jest patronem pierwszego właściciela domu, Bartłomieja Celeja, bogatego kupca i rajcy miejskiego. Po drugiej wojnie mieściła się tu pracownia architektoniczna, w której powstawały plany odbudowy Kazimierza. Obecnie w salach kamienicy wystawiane są prace artystów tworzących w Kazimierzu.

Z kilkudziesięciu spichlerzów symbolizujących przeszłość ośrodka handlu zbożem, wymieńmy jeden z najstarszych, Spichlerz hotel „Król Kazimierz", który znajduje się na terenie dawnego portu i według niektórych źródeł datowany jest na wiek XVI. Posiada późnomanierystyczne szczyty dachowe wzorowane na kazimierskim kościele świętej Anny. Współczesna bryła budynku została przebudowana, dołączono do niej nowoczesną część hotelową stanowiącą integralną całość z materią zabytkową.


Dowiedz się więcej na oficjalnej stronie Miasta Kazimierz Dolny