Zamek Książ położony jest w północno-zachodniej części miasta Wałbrzych w województwie dolnośląskim. Teren zespołu zamkowo-parkowego „Książ” jest w zarządzie Zamku Książ w Wałbrzychu Sp. z o.o. – spółki gminy Wałbrzych.
Zespół zamkowo-parkowy „Zamek Książ” leży na granicy Przedgórza Sudeckiego i Sudetów Środkowych, w centralnym obszarze Książańskiego Parku Krajobrazowego utworzonego w 1981 roku nad rzeką Pełcznicą, należącą do dorzecza Odry. Sam zespół kompleksu zamkowego zbudowany został na wysokim cyplu skalnym w zakolu rzeki Pełcznicy (ok. 80 m nad dnem doliny) na jej prawym brzegu na wys. 395 m n.p.m.

Granica zespołu przebiega od północy powiatem świdnickim – Gmina Świebodzice – obszarem leśnym należącym do Nadleśnictwa Świdnica, od południa i południowego zachodu graniczy terenem należącym do Stada Ogierów w Książu, a od strony zachodniej do Nadleśnictwa Wałbrzych na terenie którego znajduje się rezerwat „Przełomy pod Książem” objęty również obszarem Natura 2000.

Kompleks zamkowo-parkowy "Zamek Książ” składa się z szeregu budynków, tarasów ogrodowych i rozległego założenia parkowego (razem ok. 26 ha) i jest największym zamkiem na Dolnym Śląsku. W okolicy zamku na terenie Książańskiego Parku krajobrazowego znajdują się romantyczne ruiny zamku Stary Książ z końca XVIII wieku.

Zamek Książ w Wałbrzychu to miejsce wyjątkowe, jest to trzeci co do wielkości zamek w Polsce i jeden z największych w Europie. W sposób szczególny stanowi przykład bogatego dziedzictwa kulturowego Ziemi Wałbrzyskiej - części Dolnego Śląska, regionu Polski o zawiłej historii, bogatym dorobku materialnym i intelektualnym, pełnym wspaniałych widoków i tajemniczości. 

Dzisiejszy Zamek znacznie różni się od tego, jaki był w dawnych wiekach. W średniowieczu funkcjonował jako typowy zamek rycerski, pełniący ważną rolę w systemie zamków obronnych wzdłuż granicy księstw piastowskich. Pierwotna warownia obronna, wzniesiona pod koniec XIII w. przez piastowskiego księcia Bolka I zwanego Surowym, z czasem stała się rezydencją książęcą. Zamek, nazywany „Kluczem do Śląska”, miał wówczas duże znaczenie strategiczne, gdyż zabezpieczał drogi handlowe ze Śląska do Czech. Od końca XIV wieku historia Książa była bardzo burzliwa i dramatyczna - ziemie na których leżał zmieniały królów, często zmieniali się zarządcy zamku, padał on ofiarą wojen, grabieżczych napadów i pożarów, był celem walk żądnych majątku panów. Nowa karta w historii Książa otworzyła się w 1509 roku, kiedy to zamek i dobra książańskie kupił Conrad I von Hoberg. Po otrzymaniu Zamku na własność w 1605 Hochbergowie utrzymali go w posiadaniu przez kolejne trzy wieki, stając się jednym z najbardziej wpływowych i najbogatszych rodów pruskich. XIX w. przyniósł im tytuł książęcy. Dzięki małżeństwu Jana Henryka VI z Anną Anhalt –Pless ród wszedł w posiadanie rozległych dóbr Księstwa Pszczyńskiego na Górnym Śląsku. Od tej pory właściciele Książa tytułują się książętami Hochberg von Pless. Staraniem nowych właścicieli z ufortyfikowanego zamku rycerskiego zmieniał się w coraz bogatszą rezydencję pałacową, z czasem przekształconą w budzącą ogólny podziw siedzibę najwyższej arystokracji. 

W swojej przedwojennej historii Książ przeżył dwie wielkie przebudowy. Pierwsza tzw. barokowa przypadła na początek XVIII wieku. Wtedy powstały monumentalna wschodnia fasada z głównym wejściem, wspaniała Sala Maksymiliana i ciąg salonów barokowych, a także budynek bramny, w którym znajdowała się biblioteka. W 1797 r. na wzgórzu po drugiej stronie wąwozu wzniesiono romantyczną ruinę tzw. Stary Książ – uznaną wówczas atrakcję turystyczną. Druga rozbudowa Zamku przypada na lata 1909-1923. Zamek powiększono wówczas o skrzydło północne i zachodnie, do którego dobudowano dwie wieże. Niesprzyjające dla Zamku okoliczności polityczne oraz problemy osobiste Hochbergów nie pozwoliły na dokończenie przebudowy i przyczyniły się do krachu finansowego rodziny. Hochbergowie musieli opuścić Książ, ich dobra przeszły pod zarząd komisaryczny, a w r. 1941 uległy konfiskacie na rzecz Rzeszy Niemieckiej.

Podczas II wojny światowej w wyniku adaptacji Zamku na kwaterę wojenną przez paramilitarną Organizację Todt jego część została w drastyczny sposób zniszczona. Wyposażenie wywieziono. Pod Zamkiem przez więźniów z obozu koncentracyjnego Gross-Rosen drążone były ogromne tunele - część budowanego w Górach Sowich kompleksu Riese (Olbrzym). Ich przeznaczenie do dziś owiane jest mgłą tajemnicy. Przypuszcza się, że miały tu powstać fabryki broni, a sam Książ przygotowywano na jedną z kwater Führera. Podziemia zostały częściowo zamaskowane przez hitlerowców w ostatnich miesiącach wojny. W latach powojennych Zamek nadal ulegał dewastacji. Dopiero w latach 50-tych Książ został zabezpieczony, a w latach 70-tych rozpoczęto pierwsze prace remontowe, obecnie zamek należy do Gminy Wałbrzych.

Jedną z barwniejszych postaci w historii zamku była ostatnia Pani na Zamku Książ - Księżna Daisy – słynąca z wielkiej urody Angielka, która w wieku 18 lat została żoną Jana Henryka XV. Była ona miłośniczką pięknej biżuterii, kwiatów, zajmowała się działalnością charytatywną Księżna przyciągała do zamku najznakomitszych przedstawicieli ówczesnej arystokracji. Często kojarzona jest z niezwykłym, uznanym za najdłuższy na świecie, naszyjnikiem z pereł - liczącym prawie 7 metrów. Legenda podaje, że z tymi perłami związana jest klątwa jaka dotknęła Księżną. Mimo, że była kobietą piękną, zamożną i wpływową nie była do końca szczęśliwa. Po rozwodzie i późniejszej konfiskacie majątku w Książu przez władze hitlerowskie schorowana Daisy mieszkała jeszcze krótko w zamku, a następnie przewieziona została do willi zamkowej w Wałbrzychu, gdzie zmarła 29.06.1943 roku. Być może Daisy kazała pochować się w owych perłach, a pewne jest, że miejsce jej pochówku do dziś pozostaje owiane tajemnicą.

Zamek Książ, majestatyczna budowla, wywiera niezapomniane wrażenie swoją monumentalnością, zróżnicowaną architekturą i położeniem. Dziś Książ nadal skrywa wspomnienia o ludziach, wydarzeniach, miejscach, zapisane w trwałych obiektach, w przekazach pisanych i ikonograficznych, ale też w opowieściach i legendach. Jak w ciągu setek lat, tak i dziś goście zamku ulegają jego magii, wielowiekowej historii wielkich czynów i dramatów, romantycznych i krwawych zdarzeń, legend i tajemnic Książa…

Zamek Książ jest najpiękniej położonym zamkiem w Polsce. Nie dziwi więc, że każdego roku obiekt zachwyca ponad 300 000 turystów z całego kraju. Zarówno jego niezwykła historia jak i zapierająca dech w piersiach lokalizacja sprawiają, że w kompleksie można spędzić wiele godzin słuchając o dawnych dziejach oraz podziwiając piękno okolicy. 

Dzisiaj Zamek Książ to jednak o wiele więcej niż powrót do przeszłości. Dawna rezydencja rodu von Hochberg jest miejscem licznych eventów i inicjatyw kulturalnych. Najbardziej sztandarową imprezą organizowaną w obiekcie pozostaje bez wątpienia „Festiwal Kwiatów i Sztuki”. Przez zaledwie kilka dni wydarzenia do zamku przybywa ponad 100 000 odwiedzających, którzy podziwiają niezwykłe aranżacje kwiatowe we wnętrzach zamkowych wykonanych przez uznanych w świecie florystów. Festiwal to sposób, w jaki w Książu wita się budzącą do życia wiosnę. Wydarzenie obfituje więc w liczne przedstawienia, występy muzyczne i taneczne, pokazy walk rycerskich. 

Obok radosnego Festiwalu Kwiatów w zamku odbywa się również intrygujący „Dolnośląski Festiwal Tajemnic”. Wydarzenie dedykowane fascynatom kultury, historii i najciekawszych faktów dot. naszej cywilizacji, ugruntowało swoją pozycję zaledwie po dwóch edycjach. W trakcie imprezy uczestnicy mogą wziąć udział w kilkudziesięciu niezwykłych wykładach prowadzonych przez naukowców i poszukiwaczy przygód, projekcjach filmowych, w tym w projekcji filmu niemego z muzyką na żywo na dziedzińcu zamku, wystawach stworzonych z eksponatów specjalnie wyselekcjonowanych na potrzeby festiwalu oraz niesamowitych rekonstrukcjach historycznych, angażujących ponad 40 inscenizatorów. Festiwal zdecydowanie przypadł do gustu tym „spragnionym życia” oraz odkrywcom tajemnic będących wciąż „na tropie”.

Gdy zamek znajduje się już w swej najbarwniejszej odsłonie ze względu na mieniące się od kolorów okoliczne lasy organizowane są „Jesienne Spotkania ze Sztuką”. Ten event kulturalny stanowiący zderzenie różnych form sztuki jest odpowiedzią na wciąż zmieniające się potrzeby publiczności. Do tej pory turyści mogli „spotkać się” z niezwykłymi wystawami malarskimi, koncertami muzyki klasycznej, projektami multimedialnymi oraz z najpopularniejszymi współczesnymi wokalistami. 

Mówiąc o głównych wydarzeniach w zamku nie sposób pominąć najbardziej prestiżowej imprezy – Ambasadora Wałbrzycha. Podczas uroczystej Gali nagradzani są ludzie sukcesu, ważni przedstawiciele kultury, sportu i mediów związani z miastem. Ideą imprezy jest promocja Wałbrzycha poprzez prezentację osiągnięć wybitnych postaci związanych z tą niezwykłą miejscowością. W zamierzeniu organizatorów znajduje się stworzenie listy osób, którymi szczycić się mogą mieszkańcy i które budują pozytywny wizerunek miasta na forum ogólnopolskim. Dodatkowo gala przeplatana jest aukcją charytatywną, dzięki której każdego roku możliwa jest pomoc tym najbardziej potrzebującym.

Od początku 2012 roku w Zamku Książ istnieje nowa usługa - Nocne Zwiedzanie Zamku Książ… z duszą na ramieniu. W czasie tej niezwykłej przygody grupa uzbrojona jedynie w lampy wyrusza wraz z przewodnikiem w mroczną podróż po dawnej siedzibie Hochbergów. Oprócz zwiedzania najciekawszych miejsc w zamku turyści mają również jedyną okazję by zobaczyć nieudostępniane dziennie V piętro oraz podziemia na poziomie – 2. W tle natomiast odbywa się prawdziwy spektakl grozy – Ci, co kiedyś tu byli, nie opuścili bowiem tego miejsca i po zmroku wciąż błąkają się po tym zamczysku. Wszak Książ może pochwalić się całą plejadą nocnych stworzeń: długo by mówić o Hiszpance, Białej Damie, Garbatym Janku czy Czarnych Rycerzach z płonącymi mieczami. Nocne Zwiedzanie Zamku Książ po prostu warto zobaczyć i … przeżyć.


Dowiedz się więcej na stronie Zamku Książ