G sw Anny amfiteatr

Tę nazwę nadano powulkanicznemu wzniesieniu na Wyżynie Śląskiej, najwyższemu w grzbiecie Chełma. Nazwa jest nieprzypadkowa. Na wzgórzu znajduje się gotycko-barokowy kościół wzniesiony w XV wieku, któremu w 1980 roku nadano tytuł bazyliki. Jest to miejsce święte, cel pielgrzymek tysięcy wiernych. W kościele znajduje się cudowna figurka i relikwie świętej Anny Samotrzeciej, matki Marii z Nazaretu.  Od XVII wieku opiekę nad kościołem sprawują  franciszkanie. Obok kościoła, od strony południowej, zbudowano zespół klasztorny zakonu. Architektoniczne tworzą czworobok z usytuowanym pośrodku krużgankowym wirydarzem.

Na pierwszym piętrze klasztoru otwarto muzeum ze zbiorami sakralnymi i eksponatami związanymi z historią franciszkanów na Śląsku. Przy klasztorze jest około dwuhektarowy ogród i cmentarz założony w XVIII wieku. Do sanktuarium prowadzą z trzech stron strome schody. Cenny historycznie jest arkadowy dziedziniec zwany Rajskim Placem. Dalej czterdzieści kaplic kalwaryjskich położonych na południowym i wschodnim stoku góry.

Po północnej stronie zbocza przy wejściu na Rajski Plac, znajduje się strome zejście do groty wykutej na wzór sanktuarium Matki Bożej w Lourd. Grota Lurdzka na Górze św. Anny została poświęcona w 1914 roku przez biskupa sufragana wrocławskiego Karola Augustyna. Wokół Groty Lourdzkiej prowadzi zespół stacji Drogi Krzyżowej, który łącznie z stacjami Męki Pańskiej i Dróżkami Matki Boskiej, tworzący park kalwaryjski nawiązujący do Kalwarii Zebrzydowskiej.

Na zachód od zespołu klasztornego widoczny jest pomnik Czynu Powstańczego w formie czterech pylonów z bloków granitowych, wykonany według projektu Xawerego Dunikowskiego i odsłonięty w 1955 roku. W maju 1921 roku,  w czasie III Powstania Śląskiego, w rejonie Góry Świętej Anny toczyły się krwawe walki pomiędzy powstańcami a oddziałami niemieckiego Freikorpsu. Powstańcom nie udało się utrzymać bronionych pozycji, ale nie zostali pokonani, wycofując się nie poszli w rozsypkę. Przebieg granicy zatwierdzony przez Radę Ambasadorów wielkich mocarstw, pozostawił Górę św. Anny po stronie Niemiec. W zabytkowym obiekcie Domu Związku Polaków w Niemczech działa Muzeum Czynu Powstańczego.

Na południowym zboczu, na terenie Parku Krajobrazowego Góra Świętej Anny istniejącego od 1989 roku, utworzony został na początku lat 70. ubiegłego wieku rezerwat przyrody. Od 2006 roku turyści mogą poruszać się po rezerwacie ścieżką dydaktyczną ułatwiającą poznanie zachowanych profili geologicznych po czynnym wulkanie sprzed milionów lat. Występują na tym terenie interesujące gatunki roślin, na przykład rozchodnik ostry z rodziny gruboszowatych, a spośród chronionych zwierząt można dostrzec między innymi żmiję zygzakowatą, gniewosza i padalca.

W 2004 roku Góra Świętej Anny, w granicach parku krajobrazowego, została uznana za pomnik historii.

Dojazd do sanktuarium Góra Świętej Anny i wioski noszącej tę sama nazwę jest stosunkowo łatwy, przebiega tędy autostrada A4.

Zobacz także: wieś Góra Świętej Anny