Pomnik Ofiar Strajku w Jaworznie

Kamienny obelisk, znajdujący się na styku ulic Krakowskiej i Sportowej, przypomina o tragicznych wydarzeniach z roku 1931. Tablica wmurowana w podstawę głosi:   „CZEŚĆ BOHATEROM POLEGŁYMW DNIU 19 V 1931 r.W WALCE Z FASZYZMEMPOLSKIMO POPRAWĘ BYTU KLASY ROBOTNICZEJ JULIA GAŁDYN Lat 16BOLESŁAW PRZEPOLSKI Lat 17IGNACY KRUPA Lat 21WŁADYSŁAW KULIGOWSKI Lat 21FRANCISZEK WÓJCIK Lat 25Z TRUDU WALKII KRWI PROLETARIATU POLSKIEGOPOWSTAŁA POLSKA LUDOWA” Strajk w Jaworznie W maju tegoż roku kilkudniowe przestoje w kopalni „Józef Piłsudski” spowodowane wielkim kryzysem gospodarczym, doprowadziły do obniżki wynagrodzeń, a ostatecznie redukcji etatów. 16 maja, gdy dyrekcja ogłosiła zawieszenie niektórych świadczeń, wielu górników wzniosło protest. Już następnego dnia ogłoszono strajk, a 19 maja wzburzeni brakiem porozumienia górnicy, postanowili wejść na teren kopalni. Niestety doszło wówczas do konfliktu z policją, która otworzyła do demonstrantów ogień. Doniesienia prasowe, m.in. w „Ilustrowanym Kurierze Codziennym” informują o 5 ofiarach śmiertelnych i 20 rannych. Ostatecznie, po uroczystościach pogrzebowych górników, w których wzięło udział około 10 tysięcy osób, cofnięto decyzję o obniżce płac. Dopiero po wyzwoleniu, pracownikom kopalni udało się doprowadzić do należytego upamiętnienia ofiar strajku. Pierwotnie Pomnik Ofiar Strajku ustawiono przy ulicy Sportowej w pobliżu szybu „J. Piłsudski”, ale w wyniku późniejszej zabudowy tych terenów został rozebrany. W 1963 roku wykonano nowy projekt pomnika i wybrano lokalizację przy ul. Krakowskiej. Na cmentarzu pechnickim znajduje się zbiorowa mogiła ofiar strajku.