Cmentarz ofiar faszyzmu w Kolcach

Znajduje się u podnóża góry Światowid, powyżej linii kolejowej Wałbrzych-Kłodzko, a związany jest z tragicznymi wydarzeniami, jakie miały miejsce w Górach Sowich podczas II wojny światowej. Hitlerowcy prowadzili tutaj zakrojoną na wielką skalę inwestycję pod kryptonimem „Riese”, czyli „Olbrzym”. W jej ramach drążono podziemne hale i chodniki. W Kolcach w budynku tkalni lnu istniał jeden z podobozów pracy, Dörnhau (niemiecka nazwa wsi Kolce), będący filią obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. Pierwotnie jednak był tu obóz jeniecki. Powstał w 1942 r. Osadzono w nim 800 żołnierzy radzieckich. Już w lipcu tego samego roku na ich miejsce przybyło 1200 Żydów. W obóz pracy przekształcono go w 1944 r. Zaczęto tu wówczas przywozić transporty Żydów z Gross-Rosen i z Auschwitz, głównie z Polski, Węgier i Grecji, a potem też Belgów i Francuzów. Więźniów – w sumie trzy tysiące osób – trzymano w bardzo złych warunkach. Pracowali w kamieniołomach i budowali sztolnie na zboczach Osówki. Obóz ten wchodził w skład sieci 13 obozów i szpitala obozowego, zlokalizowanych w Górach Sowich, związanych z „Riese”. Była w nim bardzo duża śmiertelność. Pod koniec wojny obóz Dörnhau służył jako szpital dla innych obozów. Istniał do maja 1945 r. Zmarłych i pomordowanych więźniów chowano w masowych grobach u podnóża góry Światowid. W 1948 r. cmentarz uporządkowano i zbudowano pomnik ofiar totalitaryzmu hitlerowskiego. Część ciał ekshumowano i przeniesiono na inne cmentarze. Obecnie jest tutaj 25 mogił zbiorowych i groby pojedyncze. Część z nich oznaczona jest imionami i nazwiskami zmarłych, również po hebrajsku. Ogółem pochowano tutaj około 2 tys. osób. W 1978 r. teren cmentarza ogrodzono, wytyczono główną aleję, wyznaczono zarysy grobów masowych, a na środku postawiono obelisk z napisem: „Ludzie ludziom zgotowali ten los. Ofiarom faszyzmu mieszkańcy Głuszycy. 1 września 1978”.