Cmentarz żołnierzy II Armii Wojska Polskiego w Zgorzelcu

Usytuowany jest przy ul. Bohaterów II Armii Wojska Polskiego, w pobliżu cmentarza komunalnego. Jest jednym z największych cmentarzy wojennych w Polsce, co daje pojęcie o tym, jak ciężkie walki stoczono z hitlerowcami m.in. podczas forsowania Nysy Łużyckiej i w walkach pod Budziszynem w kwietniu 1945 r., w drodze na Drezno. Wieczny spoczynek znalazło tu 3420 żołnierzy. Cmentarz poświęcono 1 listopada 1946 r. Pierwotnie pośrodku stał obelisk w kształcie znicza, a na każdym grobie stał drewniany krzyż. W 1948 r. drewniane krzyże zastąpiono krzyżami grunwaldzkimi (z dwoma mieczami), wykonanymi z betonu. Groby oznaczono też identycznymi tabliczkami z nazwiskami poległych. W latach 1961-1964 cmentarz całkowicie przebudowano. Odtąd ma kształt zagłębionego prostokąta. Podzielony jest dwoma alejami na cztery kwatery. Na skrzyżowaniu tych alei stoi cokół, który pozostał po stojącym dawniej w tym miejscu obelisku. 6 maja 1978 r. odsłonięto tutaj nowy pomnik – bohaterów II Armii Wojska Polskiego, w kształcie orła piastowskiego. Jest to dzieło projektu krakowskiego rzeźbiarza, doc. Józefa Potępy, absolwenta krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni Xawerego Dunikowskiego. Odlew wykonały Gliwickie Zakłady Urządzeń Technicznych. Robi wrażenie. Mierzy wraz z cokołem 9,8 m, a sam orzeł – 5,5 m i waży 8 ton! Dziób ma symbolicznie skierowany na zachód, a cokół, na którym stoi, symbolizuje według pomysłodawców słup graniczny. Na cokole znajduje się inskrypcja: „Bohaterom II Armii Wojska Polskiego poległym w walce o wyzwolenie Ojczyzny”. Współcześnie na cmentarzu ustawiono granitowe tablice z alfabetycznym spisem pochowanych na nim żołnierzy. Na pierwszej czytamy: „Pamięci pochowanych na tym cmentarzu żołnierzy Wojska Polskiego poległych i zmarłych z ran w kwietniu i maju 1945 roku podczas forsowania Odry i Nysy oraz operacji łużyckiej, bitwy pod Budziszynem i operacji praskiej”.