Mury obronne Dzierżoniowa
Źródło: Dolnośląska Organizacja Turystyczna
Wzniesione zostały pod koniec XIII w. na polecenie księcia świdnickiego Bolka I Surowego. Początkowo składały się z pojedynczego muru, a potem zbudowano dodatkowy mur zewnętrzny, zapewne po wojnach husyckich. Mury te wzmocniono basztami i półbasztami łupinowymi. W sumie zbudowano około 30 baszt, z których do dziś zachowało się aż 21. Wjazd do miasta możliwy był wyłącznie przez cztery usytuowane w wieżach bramy: Świdnicką, Wrocławską, Ząbkowicką i Wodopojową. Dodatkowo miasto ufortyfikowano fosami i wałami ziemnymi. Obwarowania zaczęto usuwać już w XVIII w., ponieważ utraciły znaczenie militarne. Bramy miejskie zburzono w 1. połowie XIX w. Zachowały się jednak większe partie murów od strony południowo-zachodniej i krótszy odcinek od północnego wschodu. Na przedmurzu założono planty, czyli zielone tereny spacerowe. Władze Dzierżoniowa zamierzały promenadę tę powiększyć, ale władze rejencji nie wyraziły zgody na rozebranie pozostałych murów i baszt. W okresie międzywojennym i w latach 60. XX w. zostały wyremontowane i nadbudowane. Pod koniec XIX w. w mur wbudowano, zachowane do dziś, dwa zabytkowe portale z kamienic w rynku, gdyż partery tych kamienic postanowiono przystosować do celów handlowych. Na belkowaniu pierwszego, manierystycznego portalu, z 1596 r., widoczna jest inskrypcja: „MANCHE KIMERT SICH IM DIES VUND VMB DAS – BAU DU DIR EIN BESSER UND LAS MIR DAS” („Zbuduj sobie lepszy, a mnie zostaw ten”). Drugi portal, od strony ul. Pięknej, pochodzi zapewne z pocz. XVII w., na co wskazują jego cechy stylowe. Jest to portal wczesnobarokowy. Był częścią kamienicy mistrza tkackiego, o czym świadczą widoczne na medalionie portalu inicjał MR i trzy czółna tkackie – symbol cechu płócienników.
Dziedzictwo kulturowe