Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju

Poza działalnością wystawienniczą (bogate zbiory dotyczące historii techniki papierniczej), pracownicy muzeum prowadzą badania naukowe, zajmują się organizacją wydarzeń oraz warsztatów, a co więcej – po ponad czterech wiekach wciąż czerpie się tutaj papier! Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju mieści się w jedynym zachowanym w Polsce młynie papierniczym, pochodzącym sprzed 1562 r. Unikatowa papiernia tworzy bezcenny w skali Europy zabytek techniki, który decyzją Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2011 roku uzyskał status pomnika historii. W tym miejscu były i są wytwarzane papiery czerpane, wg techniki opracowanej w średniowieczu. Niegdyś młyn odgrywał istotną rolę kulturotwórczą; na arkuszach z Dusznik drukowano książki, spisywano dokumenty. Dziś arkusze z dusznickiego młyna wykorzystywane są do sporządzania okolicznościowych pism, dyplomów, zaproszeń, papeterii oraz pamiątek świadczących o papierniczych tradycjach Dolnego Śląska. Najlepszy okres w dziejach dusznickiego młyna przypada na XVII i XVIII w. Jego kolejni właściciele udoskonalali produkcję oraz rozbudowywali i ozdabiali papiernię, która stała się jednym z najpiękniejszych obiektów przemysłowych w Europie. Na pierwszej kondygnacji strychowej głównego budynku młyna papierniczego znajdują się unikatowe malowidła ścienne – polichromie, przedstawiające sceny rodzajowe, motywy roślinne, a także biblijną scenę identyfikowaną jako „Józef i żona Putyfara”. Powstały najprawdopodobniej w XVII-XVIII w. Polichromie wyróżniają dusznicki młyn papierniczy na tle innych tego typu zabytków techniki i stanowią ważny element w staraniach Muzeum Papiernictwa o wpis obiektu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W lipcu 2017 roku w dawnej suszarni papieru otwarto dwie nowe wystawy: pierwszą — poświęconą sztuce papieru, drugą — historii polskiego pieniądza papierowego. Ekspozycje dostosowane zostały do potrzeb osób z dysfunkcją ruchu, wzroku i słuchu. „Sercem” dusznickiego młyna papierniczego jest czerpalnia, w której odbywają się pokazy ręcznej produkcji papieru, realizowane na podstawie wywodzącej się ze średniowiecza technologii. Także tu, odbywają się warsztaty czerpania papieru, podczas których zwiedzający samodzielnie wykonują papiery ze znakami wodnymi, artystyczne oraz arkusze z odbiciem swoich dłoni. Zwiedzanie muzeum Zwiedzając z audioprzewodnikiem trasę pt. „Z papierem przez dwa tysiąclecia”, można poznać historia wynalezienia papieru oraz jego znaczenie. Możliwe do zobaczenia jest również najstarsze pomieszczenie w budynku – historyczna hala produkcyjna, która jest jedynym miejscem w Polsce, gdzie od przeszło 4 stuleci wciąż wytwarzany jest ręcznie czerpany papier. Zwiedzanie podstawowej ekspozycji można uzupełnić o dodatkowe atrakcje – podziwianie pomieszczeń z zabytkowymi polichromiami, czyli pięknymi ściennymi malowidłami, czy też odwiedzenie multimedialnej wystawy pt. „Polski pieniądz papierowy”. Co więcej, w jedynej w Polsce galerii sztuki papieru, w której ekspozycje zmieniają się cyklicznie, w okresie ferii podziwiać można niecodzienną wystawę „Papierowe haiku”. Prezentuje ona twórczość Małgorzaty Antoszewskiej – Monety, absolwentki Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Łodzi (obecnie Akademia Sztuk Pięknych im. Wł. Strzemińskiego). Pobyt artystki w Japonii, gdzie uczyła się sztuki wytwarzania japońskiego papieru washi, a także kaligrafii i drzeworytu, zdecydował o jednej z jej artystycznych ścieżek, na której dominują elementy kultury dalekowschodniej. Podczas ferii Muzeum udostępnia również ciekawą wystawę „Z naturą wśród książek. Ekslibrisy przyrodnicze z kolekcji Muzeum Papiernictwa”, prezentującą przepiękne znaki książkowe, z których znakomita większość pochodzi z kolekcji Andrzeja Włodarskiego, wrocławskiego kolekcjonera i introligatora, który w latach 2017-2019 przekazał w darze dla muzeum przeszło 6 tysięcy ekslibrisów. Uzupełnieniem wystawy będzie twórczość kłodzczanina Damiana Kaszuby, w swoich pracach posługującego się nietypową techniką, jaką jest wypalanie rozmaitych motywów m.in. w papierze czerpanym. Motywy przyrodnicze są jednym z głównych kierunków zainteresowania artysty. Warsztaty w Młynie Papierniczym Niewątpliwie największą atrakcją muzeum są warsztaty czerpania papieru, podczas których uczestnicy poznają historię produkcji papieru, a następnie pod czujnym okiem prowadzącego tworzą własne niepowtarzalne arkusze – kolorowe, w rozmaitych kształtach i z różnymi dodatkami, które zabierają na pamiątkę pobytu w tym wyjątkowym miejscu. Warsztaty czerpania papieru odbywają się codziennie o każdej pełnej godzinie (ostatnie – na godzinę przed zamknięciem muzeum). Warunkiem uczestnictwa jest wcześniejsza rezerwacja Obiekt został przystosowany dla osób niepełnosprawnych.