Podziemna Trasa Turystyczna – Bystrzyca Kłodzka

W drugiej połowie 1999 roku na terenie porozbiórkowym po byłym więzieniu i w rejonie ulicy Kupieckiej zaczęły ujawniać się coraz częściej zapadliska, które jednoznacznie świadczyły o istnieniu w podłożu nieznanych dotychczas wyrobisk podziemnych. Ekspertyzę w tej sprawie opracował Zespół Naukowy z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, a zalecane prace badawczo-poszukiwawcze i udostępniające wykonało specjalistyczne Przedsiębiorstwo Robót Rewaloryzacyjnych w Bystrzycy Kłodzkiej. W 1999 r. w miejscu powstałego dużego zapadliska zgłębiono pierwszy szybik, w którym na głębokości 6 m natrafiono na nieznane dotychczas, duże sklepienie komory, stanowiące podziemną część wyburzonego więzienia. W rejonie tym występują dalsze ciągi komór i korytarzy podziemnych, a także dwu lub trzykondygnacyjne podziemia. W zaistniałej sytuacji zrodził się pomysł utworzenia Podziemnej Trasy Turystycznej, która pozwoliłaby zachować dla potomności część oryginalnych i charakterystycznych ciągów wyrobisk podziemnych zabytkowej Starówki. W 2002 roku udostępniono część Podziemnej Trasy Turystycznej o powierzchni 350 m2. Kolejne prace adaptacyjne przeprowadzono w latach 2019-2023. Podziemna Trasa Turystyczna stanowi komory starego browaru i pomieszczenia wyburzonego w latach 60-tych XX wieku dawnego więzienia. Właścicielem browaru i właścicielem kwartału miejskiego był Kastner tutejszy przedsiębiorca. Z analizy materiałów archiwalnych wynika, że w większości była to zabudowa gospodarcza i magazynowa. Browar pierwotnie drewniany stał przy ratuszu, słodownia znajdowała się na przedmieściu. Rzemieślnicy – piwowarzy i słodownicy – zajmowali się techniczną stroną produkcji, a wyszynk odbywał się kolejno w poszczególnych domach, głównie przy rynku. Właściciele informowali o tym poprzez zawieszenie specjalnego znaku. Inny znak mówił o kończącym się zapasie tego cenionego i sprzedawanego szeroko poza granicami miasta trunku. Piwo bystrzyckie i kłodzkie słynne było w średniowieczu i konkurować mogło nawet ze świdnickim. Uprawy chmielu znajdowały się prawdopodobnie na dzisiejszej Górze Floriańskiej, zwanej Chmielową. W księdze miejskiej z lat 1398 -1497 znajdują się zapisy świadczące o tym, że mieszkańcy Bystrzycy Kłodzkiej zajmowali się w większości rzemiosłem, w ramach którego najbardziej rozwinięte było sukiennictwo oraz warzenie i wyszynk piwa. Prawo wyłącznej sprzedaży piwa w promieniu jednej mili od miasta było, potwierdzonym przez kolejnych władców, przywilejem miast ziemi kłodzkiej. Monopol piwowarski gwarantowano wszystkim posiadaczom domów w obrębie murów miejskich. Początkowo w roku 1852 za cenę 1740 talarów miasto rozwiązało zobowiązania i przywileje między sobą a komuną browarniczą (wspólnota właścicieli domów browarniczych). Ponieważ znajdujący się przy ratuszu browar groził zawaleniem i według proponowanej budowy ratusza powinien być przeniesiony gdzie indziej, po dużych trudnościach za 950 talarów został sprzedany dom numer 104 i przeznaczony na browar. Na początku października 1852 roku w nowym browarze przygotowywano pierwsze warzenie piwa. Już w 1854 roku zebrali się członkowie wspólnoty browarniczej, aby rozwiązać dotychczasowy wyszynk piwa i ograniczyć go do 3 określonych domów. Nie ucieszyło to jednak starych mieszczan. Spożycie powoli malało, a w końcu roku 1865 wspólnota browarnicza przystąpiła z powodu małych obrotów do sprzedaży swej własności. Nabył ją 6 kwietnia za 4860 talarów mistrz browarniczy Albert Marx. Były to: browar przy ulicy Kupieckiej, słodownie przed Bramą Wodną wraz z ogrodem, jak również cały sprzęt browarniczy. Dochód ze sprzedaży został sprawiedliwie podzielony między członków wspólnoty, która natychmiast się rozwiązała. W 1833 roku przy ulicy Kupieckiej w obrębie istniejącego browaru zaprojektowano i wybudowano budynek miejskiego więzienia. Już kilkanaście lat później w 1850 roku projektowana była jego rozbudowa.   bibliografia: Krystyna Bartnik „Bystrzyca Kłodzka. Śląsk w zabytkach sztuki” 1992.   Tekst na podstawie ulotki „Podziemna Trasa Turystyczna Bystrzyca Kłodzka”   Sporządziła: Renata Rupniewska, tel. 74 811 76 77, r.rupniewska@bystrzycaklodzka.pl Wydział Turystyki i Promocji UMiG Bystrzyca Kłodzka, Centrum Informacji Turystycznej Plac Wolności 17, 57-500 Bystrzyca Kłodzka