Zamek w Jaworze

Wznosi się w zachodniej części miasta, otoczony jest wciąż zachowanymi częściowo miejskimi murami obronnymi. To imponujący wielkością obiekt, składający się z wielu połączonych z sobą skrzydeł, wewnętrznego dziedzińca i wieży, na której znajduje się punkt widokowy. Był siedzibą książęcą, zakładem pracy przymusowej, szpitalem dla chorych umysłowo, ciężkim więzieniem dla kobiet, a obecnie mieszczą się w nim różne instytucje kultury. W ciągu wielowiekowej historii gościł w swych murach m.in. królową Polski Marysieńkę Sobieską, która zatrzymała się w nim podczas podróży do wód w Cieplicach. Początki zamku giną w mrokach dziejów. Przed 1224 r. istniała tu wieża obronno-mieszkalna, a w 1274 r. istniał już zamek, który stał się rezydencją księcia. Książę Bolko I Surowy polecił go ufortyfikować – został wówczas wraz z miastem otoczony kamiennymi murami obronnymi. W XVI w. został ponownie przebudowany, jako że w powszechnym użyciu była już broń palna. W efekcie powstała okazała renesansowa rezydencja obronna. W 1648 r., podczas wojny 30-letniej, został poważnie uszkodzony, ale zdołano go odbudować. Uczynił to starosta Otto von Nostitz z pobliskiego Luboradza. Był to już ostatni akord świetności zamku. Gdy Śląsk dostał się w ręce króla Prus Fryderyka II Hohenzollerna (w wyniku trzech krwawych wojen śląskich stoczonych z Austrią), ten polecił w 1751 r. przebudować zamek w Jaworze na zakład pracy przymusowej i szpital psychiatryczny. W XIX w. ulokowano w nim więzienie, z czym wiązała się kolejna przebudowa obiektu, granicząca z dewastacją jego substancji zabytkowej. Więzienie istniało w murach zamku aż do 1953 r. Można zobaczyć tutaj oryginalne więzienne drzwi do poszczególnych cel. Skrzydło zachodnie zachowało jednak wciąż czytelny renesansowy kostium, a północno-wschodnie – barokowy.