1. etap Tour de Pologne Women 2026: Co zobaczyć na trasie Tomaszów Lubelski – Zamość? Przewodnik po Roztoczu

1. etap Tour de Pologne Women 2026: Co zobaczyć na trasie z Tomaszowa Lubelskiego do Zamościa? Przewodnik po Roztoczu

Planujecie wycieczkę po Roztoczu? Trasa z Tomaszowa Lubelskiego do Zamościa prowadzi przez Krasnobród, Szczebrzeszyn i Zamość – trzy miejsca, które można zwiedzić podczas jednodniowej wyprawy lub spokojnego weekendu. Po drodze czekają uzdrowiskowe krajobrazy, lessowe wąwozy, ślady wielokulturowej historii i renesansowe miasto wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

 Dlaczego warto wybrać tę trasę?

Ruszamy na Roztocze – krainę, która na mapie Polski wygląda jak zielona wstęga ciągnąca się od Kraśnika aż po okolice Lwowa. To miejsce, gdzie pagórkowaty krajobraz, rozległe lasy i niewielkie miejscowości tworzą spokojną przestrzeń do podróżowania z dala od największych turystycznych szlaków.

Najcenniejsze fragmenty regionu chroni Roztoczański Park Narodowy, a wyjątkową wartość przyrodniczą całego obszaru potwierdza wpis Roztocza na Listę Transgranicznych Rezerwatów Biosfery UNESCO z 2019 roku.

Roztocze najlepiej poznaje się aktywnie: wędrując lub jadąc rowerem. Region przecinają Centralny Szlak Rowerowy Roztocza i Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo. Ale równie dobrze można odkrywać go samochodem, zatrzymując się w niewielkich miejscowościach, rezerwatach przyrody i restauracjach. To właśnie za różnorodność oferty turystycznej Roztocze otrzymało tytuł Polskiej Marki Turystycznej.

Krasnobród – między uzdrowiskiem, sanktuarium i leśnymi legendami

Po kilkunastu kilometrach od Tomaszowa Lubelskiego docieramy do Krasnobrodu – uzdrowiska położonego wśród lasów Roztocza, które łączy funkcję miejscowości wypoczynkowej i ważnego ośrodka pielgrzymkowego.

Co warto zobaczyć w Krasnobrodzie?

Najważniejszym zabytkiem jest Sanktuarium Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, z cudownym obrazem, do którego od XVII wieku przybywają pielgrzymi. To właśnie dzięki niemu Krasnobród bywa nazywany „roztoczańską Częstochową”.  Na zboczu Chełmowej Góry, tuż przy sanktuarium, prowadzi Kalwaria Krasnobrodzka – zespół 16 stacji Męki Pańskiej ukrytych w modrzewiowym lesie. Wykonane z lipowego drewna przez artystę ludowego Lucjana Borutę, stanowią ciekawą atrakcję turystyczną. Kilkaset metrów dalej znajduje się Kaplica na Wodzie, zwana także Kaplicą Objawień. Według lokalnej tradycji właśnie tutaj w 1640 roku Matka Boża objawiła się Jakubowi Liskowi. Kaplica na Wodzie, to w zasadzie dwie kaplice wsparte na betonowych słupach, połączone drewnianym pomostem i pokryte wspólnym dachem. Woda wypływająca spod kaplicy od wieków uchodzi za źródło o właściwościach leczniczych i przyciąga licznych pielgrzymów.

Co robić latem w Krasnobrodzie?

Latem życie Krasnobrodu koncentruje się wokół zalewu. Piaszczysta plaża, strzeżone kąpielisko, drewniane molo oraz wypożyczalnia kajaków i rowerów wodnych sprawiają, że jest to jedno z głównych miejsc wypoczynku w okolicy. W pobliżu działa również park linowy, dlatego łatwo zaplanować tu kilka godzin aktywnego wypoczynku.  Rodziny z dziećmi docenią z pewnością Park Jurajski w Krasnobrodzie. Spacerując tam ścieżką edukacyjną można obejrzeć różnej wielkości dinozaury w naturalnych rozmiarach, poszukać ich szczątków w wielkiej piaskownicy bądź skorzystać z placu zabaw.
Po odpoczynku nad zalewem, warto odwiedzić dawny kamieniołom na Księżej Górze. W odsłoniętych skałach zachowały się odciski prehistorycznych organizmów sprzed milionów lat. Na szczycie kamieniołomu na wysokości 300 m. wzniesiono w 2002 roku kamienną wieżę widokową, przypominającą zamkową basztę. Rozciąga się z niej rozległy widok na dolinę Wieprza i lasów Roztocza.

Legendarne Roztocze

Roztocze to także kraina opowieści. Jedna z nich mówi o kościele, który według przekazów znajdował  się w lasku „Belfont”. Budowla miała tam zapaść się pod ziemię, a na jej miejscu wytrysnęło źródło z leczniczą wodą. Co więcej, z przekazów ludowych wynika, że lasek ten był miejscem, gdzie spotykali się królowa Marysieńka oraz Jan III Sobieski. Nazwa Belfont  wywodzi się z francuskiego belle – piękne, fonte – źródło).Choć nie są to wydarzenia potwierdzone historycznie, należą do miejscowego dziedzictwa i są częścią opowieści o Krasnobrodzie.

Informacje praktyczne

🚶Dla kogo?
Rodzin z dziećmi, pielgrzymów, turystów i rowerzystów, osób planujących spokojny wypoczynek

🏰Atrakcje dla dzieci:
zalew, park linowy, plaża, wieża widokowa

 🏛️ Dlaczego warto?
W samym Krasnobrodzie jest mnóstwo atrakcji dla pielgrzymów, dzieci, rodzin i miłośników spokojnego albo aktywnego wypoczynku. A z Krasnobrodu szybko dotrzecie do: Zwierzyńca – skąd można wyruszać na trasy piesze i rowerowe po Roztoczańskim Parku Narodowym, Zagrody Guciów – małego, znanego skansenu, Czartowego Pola koło Suśca, gdzie znajdziecie: drewniane kładki, szumy na rzece Sopot, ruiny dawnej papierni i las.

Szczebrzeszyn – gdzie historia brzmi głośniej niż chrząszcz w trzcinie

Kolejnym ważnym przystankiem na trasie jest Szczebrzeszyn. To niewielkie miasto, którego najbardziej znaną atrakcją jest chrząszcz, który „brzmi w trzcinie”. A wszystko za sprawą napisanego w 1937 roku wiersza Jana Brzechwy. Literacka sława przyniosła mu rozpoznawalność w całej Polsce, ale historia tego miejsca jest znacznie starsza i zdecydowanie bardziej różnorodna. Szczebrzeszyn ma niemal 700 letnią historię i przez stulecia był miejscem spotkania trzech kultur: polskiej, żydowskiej i prawosławnej. Spacerując po mieście, można zobaczyć ślady tej wielowiekowej historii – zabytkowe świątynie, dawną synagogę, cerkiew oraz ukryte wśród zieleni wąwozy lessowe.

Co warto zobaczyć w Szczebrzeszynie?

Zwiedzanie warto rozpocząć od rynku, gdzie znajduje się dawna synagoga z XVII wieku. Jej charakterystyczna różowa elewacja przyciąga uwagę, a dziś w budynku działa ośrodek kultury i punkt informacji turystycznej. Kilka minut spacerem dalej stoi cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny – jedna z najważniejszych pamiątek prawosławnego dziedzictwa miasta. Jej początki sięgają średniowiecza, a wnętrze zachowało cenne renesansowe freski. Klucz do świątyni można odebrać w punkcie informacji turystycznej w budynku dawnej synagogi.

Na trasie spaceru warto zobaczyć także kościół św. Katarzyny z dawnym klasztorem franciszkanów oraz kościół św. Mikołaja – przykład renesansu lubelskiego z dekoracją stiukową nawiązującą do katedry zamojskiej.

Choć historia miasta jest znacznie bogatsza, trudno odwiedzić Szczebrzeszyn i nie spotkać jego najsłynniejszego mieszkańca. W mieście znajdują się dwa pomniki chrząszcza – drewniany u podnóża Góry Zamkowej oraz odlany z brązu na rynku.

Koło Szczebrzeszyna można zobaczyć też wąwozy lessowe. Najlepszym miejscem jest Piekiełko Szczebrzeszyńskie – rozległy system wąwozów lessowych. Przez labirynt parowów prowadzą oznakowane szlaki piesze, z których można podziwiać charakterystyczny krajobraz.

Festiwal Stolica Języka Polskiego – Szczebrzeszyn miastem dla miłośników literatury

 Jeśli planujecie pobyt latem w Szczebrzeszynie, warto tu przyjechać na początku sierpnia. Wtedy spokojne uliczki miasta zamieniają się w miejsce spotkań miłośników książek i język. Szczebrzeszyn od lat udowadnia, że jego związek z językiem polskim jest znacznie głębszy niż słynny chrząszcz z wiersza Jana Brzechwy. Festiwal Stolica Języka Polskiego  to wydarzenie literackie, które łączy spotkania z pisarzami, rozmowy o literaturze, warsztaty, spektakle i koncerty. XII edycja festiwalu odbędzie się w dniach 2–8 sierpnia 2026 roku w Szczebrzeszynie i Zamościu.

Informacje praktyczne

🚶 Dla kogo?
Dla miłośników literatury  – w tym twórczości Brzechwy, historii, architektury, fotografii, spacerów i dzieci, które znają wiersze Brzechwy.

🏛️ Dlaczego warto?
 Trzy świątynie różnych wyznań w jednym miejscu, bliskość wąwozów lessowych świetnych do niedługich wędrówek. Literacki klimat na co dzień i podczas sierpniowego festiwalu.

Zamość – renesansowe Miasto Idealne UNESCO i twierdza nie do zdobycia

Czy można zaprojektować idealne miasto? Ponad 440 lat temu takiego wyzwania podjął się włoski architekt Bernardo Morando. Efektem jego pracy jest Zamość – renesansowe „Miasto Idealne”, wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, którego układ ulic i placów niemal nie zmienił się od XVI wieku. Miasto, założone w 1580 roku przez kanclerza i hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego, do dziś pozostaje jednym z najlepiej zachowanych przykładów renesansowej urbanistyki w Europie.

Rynek Wielki i kamienice ormiańskie – serce miasta

 Na  pewno warto odwiedzić Stare Miasto, a tam  Rynek Wielki – kwadratowy plac o wymiarach 100 × 100 metrów, otoczony podcieniowymi kamienicami. Nad rynkiem góruje ratusz z charakterystycznymi wachlarzowymi schodam – to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Zamościa.

Zwróćcie uwagę na kamienice ormiańskie: żółtą Kamienicę Pod Aniołami i zieloną Kamienicę Wilczkowska. Bogato zdobione XVII-wieczne domy należały do kupców ormiańskich, którzy osiedlili się tutaj na zaproszenie Jana Zamoyskiego, przywożąc ze sobą kontakty handlowe i kulturę wspierającą rozwój miasta.

Rynek Wielki ale także na dwa mniejsze place – Rynek Solny i Rynek Wodny tworzą wyjątkowy układ urbanistyczny renesansowego „Miasta Idealnego”, zaprojektowanego przez Bernardo Moranda. Każdy z nich pełnił inną funkcję. Rynek Wielki to miejsce reprezentacyjne. Rynek Solny – nazwę zawdzięcza handlowi solą – cennym towarem, który w przeszłości określano mianem „białego złota”. Z kolei Rynek Wodny, położony w południowej części Starego Miasta, przypomina o dawnym systemie obronnym Zamościa. Jego nazwa nawiązuje do terenów zalewowych rzeki Łabuńki, tzw. Wielkiej Zalewy, która od południa chroniła miasto przed atakiem.

Katedra Zamojska i panorama renesansowego Zamościa

 Niedaleko rynku wznosi się Katedra Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła ufundowana przez Jana Zamoyskiego. To jeden z najwybitniejszych przykładów architektury późnego renesansu w Polsce. Tu spoczywają przedstawiciele rodu Zamoyskich. W sezonie letnim warto wejść również na dzwonnicę katedralną, z której tarasu widokowego rozciąga się panorama renesansowego Zamościa. Na taras prowadzą 122 stopnie, a na szczycie dzwonnicy można zobaczyć jeden z największych polskich dzwonów – „Jan”.

Twierdza Zamość – historia miasta-fortecy

Innym ważnym symbolem miasta jest Twierdza Zamość  – jeden z najlepiej zachowanych systemów fortyfikacji bastionowych dawnej Rzeczypospolitej. Powstawała od końca XVI wieku jako integralna część koncepcji „miasta idealnego”, łącząc funkcje reprezentacyjne, mieszkalne i obronne. Dzięki potężnym umocnieniom Zamość zyskał miano „twierdzy nie do zdobycia” i w 1656 roku skutecznie odparł oblężenie wojsk szwedzkich podczas potopu.

Bastion VII i podziemna trasa turystyczna

Drugim symbolem miasta jest Twierdza Zamość  – jeden z najlepiej zachowanych systemów fortyfikacji bastionowych dawnej Rzeczypospolitej. Powstawała od końca XVI wieku jako integralna część koncepcji „miasta idealnego”, łącząc funkcje reprezentacyjne, mieszkalne i obronne. Dzięki potężnym umocnieniom Zamość zyskał miano „twierdzy nie do zdobycia” i w 1656 roku skutecznie odparł oblężenie wojsk szwedzkich podczas potopu.

Jedną z największych atrakcji Twierdzy Zamojskiej jest Bastion VII – najpotężniejszy z siedmiu bastionów. Zwiedzający mogą przejść niemal półkilometrową trasą prowadzącą przez kazamaty, galerie strzelnicze i podziemne korytarze, poznając historię zamojskich fortyfikacji od XVII do XIX wieku. Na trasie znajdują się również ekspozycje poświęcone uzbrojeniu i historii garnizonu, a z tarasu widokowego rozciąga się panorama na Stare Miasto.

Zamojska Twierdza Atrakcji

Miejsca, które niegdyś służyły obronie miasta, dziś tętnią życiem kulturalnym. Latem historyczne mury stają się scenerią widowiskowych rekonstrukcji szturmu twierdzy, koncertów oraz Zamojskiego Lata Teatralnego – jednego z najstarszych festiwali teatralnych w Polsce, organizowanego od 1976 roku

Informacje praktyczne

🚶 Dla kogo?
Dla miłośników renesansowej architektury, historii i miejsc UNESCO, odkrywców dawnych twierdz, fotografów. Zamość spodoba się też rodzinom – dzięki podziemnym trasom, bastionom i niezwykłej historii „Miasta Idealnego”.

🏰 Dlaczego warto ?
Bo Zamość to wyjątkowe Miasto Idealne UNESCO – z renesansową architekturą, trzema historycznymi rynkami, kolorowymi kamienicami ormiańskimi i jedną z najlepiej zachowanych twierdz dawnej Rzeczypospolitej.

 🍽️ Co zjeść w Zamościu?
Flaki po zamojsku – to lokalna odmiana jednej z najbardziej znanych polskich zup. Wyróżnia ją dodatek przecieru pomidorowego (czasem także zielonego groszku), dzięki czemu smak różni się od klasycznej wersji flaków.
Piróg biłgorajski – tradycyjne danie regionu, przygotowywane z kaszy gryczanej, ziemniaków i twarogu.