7. etap Tour de Pologne: Wieliczka – co zobaczyć w mieście i okolicy

Wieliczka to nie tylko jedna z najsłynniejszych kopalń soli w Polsce, lecz także dobry punkt wyjścia do poznawania południowej Małopolski. Po zwiedzaniu podziemi można zobaczyć historyczne centrum miasta, ruszyć Szlakiem Architektury Drewnianej albo zaplanować osobny dzień w Bochni.

Na kopalnię i krótki spacer po Wieliczce potrzeba co najmniej pół dnia. Lepiej jednak przeznaczyć na miasto cały dzień. Po wyjściu z kopalni warto odwiedzić tężnię solankową, Rynek Górny, Zamek Żupny i drewniany kościół św. Sebastiana.

Kopalnia leży około 14 kilometrów od centrum Krakowa, a podróż pociągiem z Krakowa Głównego do stacji Wieliczka Rynek-Kopalnia zajmuje około 25 minut. Dzięki temu oba miasta łatwo połączyć podczas jednego pobytu w Małopolsce.

Zaplanuj trasę krok po kroku: 

➡️ Kopalnia Soli w Wieliczce: co warto zobaczyć

➡️ Kaplica św. Kingi w Wieliczce: główny punkt Trasy Turystycznej

➡️ Co zobaczyć w Wieliczce po zwiedzaniu kopalni?

➡️ Z Wieliczki do Bochni: drugi dzień na szlaku soli

Kopalnia Soli w Wieliczce: co warto zobaczyć

Schodzisz po 380 drewnianych stopniach w szybie Daniłowicza i po kilku minutach jesteś już 64 metry pod ziemią, w miejscu, w którym sól wydobywano na długo przed odkryciem Ameryki. Tak zaczyna się zwiedzanie Kopalni Soli „Wieliczka”. Eksploatację soli kamiennej prowadzono tu od XIII wieku aż do 1996 roku, a pod miastem przez ponad 700 lat powstał rozległy system szybów, komór i korytarzy.

Historia Wieliczki w skrócie

Zanim ktokolwiek zszedł tu pod ziemię, sól otrzymywano z solanki wypływającej naturalnie na powierzchnię. Słoną wodę podgrzewano, aż pozostawały z niej kryształki. Odkrycie podziemnych złóż soli kamiennej w XIII wieku zmieniło skalę wydobycia i znaczenie miasta. Dziś Wieliczka to nie tylko zabytek. Pod ziemią działa uzdrowisko, można tam zjeść, a także zostać na noc

Przez ponad 700 lat wybito w Wieliczce 26 szybów, a pod miastem wydrążono rozległą sieć komór oraz korytarzy. Przemysłowe wydobycie zakończyło się dopiero w 1996 roku.

W 1978 roku Wieliczka znalazła się wśród pierwszych 12 miejsc wpisanych na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. W tej samej grupie znalazło się historyczne centrum Krakowa. Były to dwa pierwsze polskie obiekty na liście.

W 2013 roku wpis rozszerzono o Kopalnię Soli Bochnia oraz Zamek Żupny w Wieliczce. Wszystkie trzy miejsca tworzą dziś zespół „Królewskie Kopalnie Soli w Wieliczce i Bochni”.

Podziemne skarby Wieliczki: co zobaczysz na Trasie Turystycznej?

Klasyczna Trasa Turystyczna ma blisko 3 kilometry i prowadzi przez ponad 20 komór. Na całej długości trzeba pokonać około 800 stopni, ale powrót na powierzchnię odbywa się windą.

Pierwsze zaskoczenie to kolor soli. Ściany nie przypominają białych kryształków znanych z kuchni. Są szare, brunatne, a miejscami prawie czarne. Dopiero odpowiednie światło wydobywa z nich połysk i pokazuje warstwy solnej skały.

Po drodze zwiedzający mijają dawne urządzenia, kaplice, rzeźby oraz drewniane konstrukcje zabezpieczające stropy. W Komorze Michałowice ogromne rusztowanie podpierające wyrobisko wygląda jak konstrukcja ustawiona wewnątrz kilkupiętrowego budynku. Nie jest dekoracją, lecz śladem wiedzy dawnych cieśli górniczych.

Kaplica św. Kingi w Wieliczce: główny punkt Trasy Turystycznej

Najbardziej znanym miejscem na trasie jest Kaplica św. Kingi, położona 101 metrów pod ziemią. Ma 54 metry długości, 18 metrów szerokości i około 12 metrów wysokości. Jej rozmiary sprawiają, że bardziej przypomina kościół niż niewielką podziemną kaplicę. Nad najważniejszymi elementami pracowano przez prawie 70 lat.

Z soli wykonano posadzkę, ołtarze, figury i płaskorzeźby. Żyrandole wyglądają jak kryształowe, ale ich ozdoby również powstały z odpowiednio przygotowanej soli. Na ścianach można rozpoznać sceny biblijne, w tym płaskorzeźbę „Ostatnia Wieczerza”, nawiązującą do dzieła Leonarda da Vinci. W kaplicy stoi także solny pomnik Jana Pawła II.

Kaplica nie jest wyłącznie muzealną salą. Nadal pełni funkcję kościoła, a w jej ołtarzu znajdują się relikwie św. Kingi. Odbywają się tu nabożeństwa, śluby, koncerty i uroczystości.

Podziemne jeziora i Skarbnik w Kopalni Soli „Wieliczka”

Wieliczka kryje również jeziora wypełnione solanką. Jedno z najbardziej znanych znajduje się w Komorze Erazma Barącza. Ma około 9 metrów głębokości, a litr wody zawiera około 320 gramów soli. Zachwyca koloroem wody, który w zależności od oświetlenia zmienia swoją barwę – raz jeśli zielony, raz szary a czasami nawet czarny. Zbiornik ogląda się z wyznaczonego miejsca, nie jest przeznaczony do kąpieli.

Mniejsze jezioro znajduje się w Komorze Weimar. Nad jego brzegiem stoi solna postać Skarbnika, ducha, który według górniczych podań strzegł podziemnych bogactw i ostrzegał ludzi przed niebezpieczeństwem.

Motyw Skarbnika wykorzystuje również rodzinna wyprawa „Śladami Legend”. Dzieci rozwiązują zagadki, szukają jego śladów i poznają opowieści związane z dawną pracą górników.

Trasa Górnicza w szybie Regis: aktywne zwiedzanie kopalni

Inny sposób poznawania wielickich podziemi proponuje Trasa Górnicza, która rozpoczyna się w szybie Regis. Prowadzi przez surowe wyrobiska i obejmuje, zależnie od warunków organizacyjnych oraz bezpieczeństwa, od 7 do 14 wyrobisk górniczych o łącznej długości do 2 kilometrów. Zwiedzanie trwa około 2–3 godzin.

Przed zjazdem każdy uczestnik otrzymuje kombinezon ochronny, hełm, lampę górniczą oraz pochłaniacz tlenku węgla i przechodzi krótkie szkolenie z obsługi wyposażenia. Grupa zwiedza kopalnię z przewodnikiem, który opowiada o pracy górników i wyznacza zadania pozwalające poznać podstawy górniczego fachu.

Trasa Górnicza jest przeznaczona dla osób, które ukończyły 10 lat. Ze względu na nierówne podłoże, schody i drabiny wymaga sprawnego poruszania się oraz pełnego obuwia osłaniającego stopę. Zjazd odbywa się szybem Regis na głębokość 57 metrów, a wyjazd na powierzchnię z poziomu położonego 101 metrów pod ziemią.

Mikroklimat, uzdrowisko i nocleg pod ziemią

W kopalni panuje wyjątkowy mikroklimat. Jego główne cechy to: stała temperatura, wysoka wilgotność i powietrze wolne od wielu typowych zanieczyszczeń. Jego walory zaczęto wykorzystywać w lecznictwie już w XIX wieku, a w połowie XX wieku lekarz kopalniany Mieczysław Skulimowski rozwinął subterraneoterapię, czyli leczenie poprzez pobyt w podziemnym mikroklimacie. Od 2011 roku w kopalni działa jedyne w Polsce podziemne uzdrowisko, zajmujące się między innymi schorzeniami układu oddechowego i alergiami.

W kopalni można zostać na noc – chociażby w Komorze Juliusza Słowackiego, 125 metrów pod powierzchnią. Jeszcze głębiej, na poziomie 135 metrów, odbywa się pobyt „Zdrowy sen” w Komorze Stajnia Gór Wschodnich. Nazwa nie jest turystycznym chwytem. W 1913 roku urządzono tu 14 boksów dla koni pracujących przy transporcie soli. Dawniej odpoczywały tu zwierzęta, dziś w tej samej przestrzeni nocują turyści i kuracjusze.

Informacje praktyczne

Dla kogo? Dla osób ciekawych historii, dawnych technik górniczych i podziemnych przestrzeni. Trasa Turystyczna sprawdzi się podczas rodzinnego wyjazdu, a Trasa Górnicza spodoba się tym, którzy wolą aktywne zwiedzanie i zadania w terenie.

Kiedy przyjechać? Kopalnię można zwiedzać przez cały rok. Od wiosny do jesieni łatwiej jednak połączyć zejście pod ziemię ze spacerem po Wieliczce, wizytą w tężni i zwiedzaniem miasta.

Co sprawdzić wcześniej? Godziny wejść, dostępność wybranej trasy, ceny biletów oraz ograniczenia wiekowe i ruchowe. Bilety warto kupić z wyprzedzeniem, szczególnie w weekendy i w sezonie wakacyjnym.

Dlaczego warto? Kopalnia Soli „Wieliczka” opowiada ponad 700 lat historii wydobycia soli. Na trasach można zobaczyć dawne wyrobiska, kaplice, solne rzeźby i podziemne jeziora, a po wyjściu na powierzchnię poznać kolejne miejsca związane z historią miasta.

Co zobaczyć w Wieliczce po zwiedzaniu kopalni?

Po kilku godzinach pod ziemią nie trzeba od razu wracać do Krakowa. Szyb Daniłowicza znajduje się tuż przy historycznym centrum Wieliczki, a najważniejsze miejsca na powierzchni można połączyć podczas jednego spaceru.

Najbliżej jest tężnia solankowa, stojąca obok kopalni. Z zewnątrz przypomina drewnianą warownię. W środku można przejść między ścianami wypełnionymi tarniną, po której spływa solanka, odpocząć na ławce i wejść na wieżę widokową. Na wizytę wystarczy około 30–60 minut.

Zaledwie kilka minut od szybu Daniłowicza zaczyna się Aleja Jana Pawła II, prowadząca w stronę Ogrodu Żupnego i Zamku Żupnego. Zamek stoi pomiędzy szybami Daniłowicza i Regis, dlatego jest naturalnym przystankiem po zwiedzaniu kopalni. To tutaj przez wieki zarządzano Żupami Krakowskimi, czyli królewskim przedsiębiorstwem obejmującym kopalnie w Wieliczce i Bochni.

Wnętrza zamku są obecnie niedostępne z powodu remontu, ale sam budynek pokazuje ważną część solnej historii. Kopalnia opowiada o pracy pod ziemią, natomiast zamek przypomina o ludziach, którzy organizowali wydobycie, sprzedaż i transport soli. Ponowne otwarcie obiektu planowane jest na przełom 2028 i 2029 roku.

Kilka minut dalej znajduje się Rynek Górny. Jego najbardziej współczesnym elementem jest malowidło 3D „Solny Świat”, przedstawiające otwartą podziemną komorę. W obraz włączono figury czterech górników, którzy wyglądają, jakby wychodzili spod rynku.

Na dłuższy spacer warto wybrać się do drewnianego kościoła św. Sebastiana. Świątynia stoi na wzgórzu, nieco poza główną trasą grup turystycznych. Budowla jest jednym z obiektów małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej, który łączy zabytkowe kościoły, cerkwie, dwory, wille i skanseny w całym regionie. Szlak ma ponad 1500 kilometrów, dlatego tworzy sieć miejsc, które można włączać do krótszych wycieczek po Małopolsce. Wielicki kościół wzniesiono z drewna modrzewiowego w 1581 roku, a jego wnętrze zdobią polichromie wykonane przez Włodzimierza Tetmajera na początku XX wieku.

Kolejny obiekt szlaku znajduje się w pobliskich Podstolicach. Tamtejszy kościół Ducha Świętego wzniesiono w 1870 roku, a w jego wnętrzu zachowały się elementy wyposażenia pochodzące ze starszej świątyni. Wycieczkę można przedłużyć także do Dobczyc, gdzie u podnóża zamku działa skansen prezentujący dawne drewniane budownictwo regionu.

Z Wieliczki do Bochni: drugi dzień na szlaku soli

Z Wieliczki warto pojechać także do Bochni, gdzie kopalnia działała od 1248 roku i jest najstarszą kopalnią soli kamiennej w Polsce. Obie kopalnie oraz Zamek Żupny tworzyły jedno królewskie przedsiębiorstwo, Żupy Krakowskie, a dziś należą do wspólnego wpisu UNESCO.

Wieliczka i Bochnia nie są dwiema wersjami tej samej atrakcji. Wieliczka kojarzy się z dużymi komorami, kaplicą św. Kingi, solnymi rzeźbami i długą historią ruchu turystycznego. Bochnia zachowała bardziej górniczy charakter, a jej trasy prowadzą przez starsze wyrobiska i pokazują inne sposoby zabezpieczania oraz wykorzystywania podziemi.

Podstawowa trasa w Bochni łączy zabytkowe komory z prezentacjami multimedialnymi oraz przejazdem podziemną kolejką. W wybranych wariantach można także przepłynąć łodzią przez chodnik wypełniony solanką albo przejść Końską Drogą, którą dawniej poruszały się konie transportujące sól.

Na Bochnię najlepiej przeznaczyć osobny dzień. Zwiedzanie dwóch kopalń jednego dnia oznaczałoby wiele godzin pod ziemią i podporządkowanie całej podróży godzinom wejść. Znacznie lepiej potraktować je jako dwa etapy jednej opowieści.

Informacje praktyczne po wyjściu z kopalni

Ile czasu przeznaczyć? Na spacer po centrum Wieliczki wystarczą 2–3 godziny. Jeśli chcesz odwiedzić tężnię, kościół św. Sebastiana i kolejne miejsca w regionie, zaplanuj cały dzień. Bochnię najlepiej zostawić na osobny dzień.

Co zobaczyć najpierw? Najbliżej szybu Daniłowicza znajduje się tężnia solankowa. Dalej można przejść do Zamku Żupnego i Rynku Górnego, a następnie wybrać się do drewnianego kościoła św. Sebastiana.

Co zobaczyć w okolicy? Wycieczkę można rozszerzyć o obiekty Szlaku Architektury Drewnianej w Podstolicach i Dobczycach. Osobny dzień warto przeznaczyć na Bochnię, gdzie znajduje się druga kopalnia należąca do wspólnego wpisu UNESCO z Wieliczką i Zamkiem Żupnym.

Co sprawdzić wcześniej? Godziny otwarcia tężni, aktualną dostępność Zamku Żupnego, możliwość wejścia do drewnianych kościołów oraz warianty i godziny zwiedzania kopalni w Bochni.

Dlaczego warto zostać dłużej? Wieliczka pokazuje historię soli pod ziemią i na powierzchni. Szlak Architektury Drewnianej poszerza wycieczkę o zabytki regionu, a Bochnia pozwala zobaczyć drugą kopalnię o innym, bardziej górniczym charakterze.