Śladami Jana Pawła II. Przewodnik po papieskiej Polsce

Od Wadowic i Kalwarii Zebrzydowskiej, przez Kraków, Beskidy i Tatry, aż po Jasną Górę, Górę Świętej Anny czy Lublin. Polska jest pełna miejsc związanych z życiem i pontyfikatem Jana Pawła II, a wiele z nich to jednocześnie jedne z najciekawszych kierunków na weekendowy wyjazd lub dłuższą podróż. To szlak prowadzący nie tylko do sanktuariów, ale również przez górskie ścieżki, kajakowe trasy i miasta, które odegrały ważną rolę w historii Karola Wojtyły.

W przeddzień  48. rocznicy wyboru Karola Wojtyły na papieża – 15 października 2026 roku , Polska i Włochy podpisały memorandum o utworzeniu Szlaku Świętego Jana Pawła II. Nowa międzynarodowa trasa ma połączyć miejsca związane z życiem i dziedzictwem Jana Pawła II w Polsce i we Włoszech, prowadząc z Krakowa aż do Rzymu. Ideą projektu jest zachęcanie do podróżowania bez pośpiechu, odkrywania mniej znanych miejsc i poznawania lokalnych tradycji.

Zanim jednak powstanie międzynarodowa trasa, warto wyruszyć w jej naturalny początek, czyli papieską Polskę. To podróż przez miejsca, które kształtowały Karola Wojtyłę jako człowieka, kapłana i papieża, a jednocześnie przez jedne z najciekawszych zakątków Polski.

Śladami Jana Pawła II. Co znajdziesz w przewodniku?: 

➡️ Wadowice – rodzinne miasto Karola Wojtyły, Dom Rodzinny Jana Pawła II i słynne kremówki

➡️ Kalwaria Zebrzydowska i Lanckorona – sanktuarium UNESCO i jedno z najbardziej klimatycznych miasteczek Małopolski

➡️ Kraków – miejsca związane z życiem studenta, księdza, biskupa i kardynała Karola Wojtyły

➡️ Beskidy i Tatry – ulubione górskie szlaki przyszłego papieża, Leskowiec, Wiktorówki i Zakopane

➡️ Kajakiem przez Polskę – wodne szlaki, którymi podróżował ks. Wojtyła

➡️ Częstochowa i Jura Krakowsko-Częstochowska – Jasna Góra, zamki i malownicze wapienne krajobrazy

➡️ Góra Świętej Anny – sanktuarium, geopark i jedno z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych Śląska

➡️ Lublin – Katolicki Uniwersytet Lubelski i ślady profesora Karola Wojtyły

➡️ Praktyczne wskazówki – kiedy jechać, jak zaplanować trasę i co warto zarezerwować wcześniej

Wadowice – tu wszystko się zaczęło

Każdą podróż śladami papieża najlepiej rozpocząć tam, gdzie 18 maja 1920 roku przyszedł na świat Karol Wojtyła. Wadowice, położone około 50 kilometrów od Krakowa, u podnóża Beskidów, to niewielkie miasto nad Skawą, które każdego roku odwiedzają setki tysięcy pielgrzymów i turystów z całego świata.

Obowiązkowym punktem jest Muzeum Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II przy ulicy Kościelnej 7. W kamienicy, w której rodzina Wojtyłów wynajmowała skromne mieszkanie, urządzono nowoczesną, multimedialną ekspozycję. Prowadzi ona zwiedzających przez kolejne etapy życia Karola: od dzieciństwa, przez lata wojny i kapłaństwa, po pontyfikat. Bilety warto zarezerwować online, szczególnie w weekendy i w sezonie.

Tuż obok stoi Bazylika Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny, w której przyszły papież został ochrzczony. Zachowała się chrzcielnica, a w bocznej kaplicy można zobaczyć obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy, przed którym modlił się jako dziecko.

Na rynku z kolei czeka najsłynniejszy wadowicki smaczek. 16 czerwca 1999 roku, podczas swojej wizyty w Polsce, papież wspominał tu z uśmiechem, jak po maturze chodził z kolegami na kremówki. Chodziło o cukiernię Karola Hagenhubera, cukiernika z Wiednia, który w 1936 roku otworzył lokal na rogu rynku, pod numerem 15. Według wadowickiej informacji turystycznej maturzyści założyli się tam, kto zje więcej ciastek. Według tej opowieści „Lolek” (Jan Paweł II) zapowiedział, że zje co najmniej dziesięć, zjadł piętnaście, ale żołądek odmówił posłuszeństwa i skończył na drugim miejscu, za kolegą z Kalwarii Zebrzydowskiej. Cukiernia przestała działać w 1945 roku, ale papieską kremówkę zjemy dziś nie tylko w wadowickich cukierniach, ale również w wielu miejscach w całej Polsce – chociaż ta wadowicka z pewnością jest najsmaczniejsza.

Po mieście prowadzi dziś oznakowany Szlak Pieszy Karola Wojtyły, a punkty na trasie, w tym miejsce dawnej cukierni, można zwiedzać z aplikacją mobilną.

Czas w mieście warto uzupełnić spacerem po okolicy. Kilkanaście kilometrów na południe, w Beskidzie Małym, prowadzi szlak na Leskowiec i Groń Jana Pawła II, ulubione miejsce wędrówek młodego Karola. Wrócimy do niego w górskiej części przewodnika.

Kalwaria Zebrzydowska i Lanckorona – duchowość i małomiasteczkowy urok

Zaledwie kilkanaście kilometrów od Wadowic leży Kalwaria Zebrzydowska, sanktuarium wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Karol Wojtyła przychodził tu z ojcem jako chłopiec, a później wracał jako biskup, kardynał i papież. Mówił, że to miejsce, które wielokrotnie pomagało mu w trudnych chwilach.

Barokowy klasztor bernardynów i ponad 40 kaplic i kościółków rozrzuconych po wzgórzach tworzą ścieżki, którymi spaceruje się nawet kilka godzin. Nawet osoby, które nie przyjeżdżają tu z powodów religijnych, docenią krajobraz: zalesione pagórki, widoki na Beskidy i ciszę, jakiej trudno szukać w dużych miastach. Szczególnie barwnie jest w Wielkim Tygodniu, gdy odbywają się słynne misteria pasyjne, oraz w sierpniu, podczas uroczystości maryjnych.

Po drodze warto zajrzeć do pobliskiej Lanckorony. To jedno z najbardziej klimatycznych miasteczek Małopolski: drewniane domy z podcieniami otaczają pochyły rynek, a na wzgórzu można odnaleźć ruiny zamku. Lanckorona to dobre miejsce na kawę, spacer i nocleg w agroturystyce przed dalszą drogą do Krakowa.

To w Krakowie zaczyna się nowy szlak i trudno o lepszy punkt startowy. Karol Wojtyła spędził tu ponad 40 lat życia: studiował polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim, grał w konspiracyjnym teatrze, pracował fizycznie, przyjął święcenia, a w końcu został metropolitą krakowskim. Śladami papieża można tu chodzić przez kilka dni.

Spacer najlepiej zacząć przy ulicy Franciszkańskiej 3, przed Pałacem Arcybiskupim. To słynne „okno papieskie”, z którego Jan Paweł II rozmawiał z tłumami młodzieży podczas pielgrzymek do ojczyzny. Kilka minut dalej, przy ulicy Kanoniczej 19 – 21, działa Muzeum Archidiecezjalne Kardynała Karola Wojtyły, w którym zachowano mieszkanie zajmowane przez niego jako księdza i biskupa. Stąd tylko kilka kroków na Wawel. W romańskiej krypcie św. Leonarda ks. Karol Wojtyła odprawił 2 listopada 1946 roku trzy msze prymicyjne.

W Krakowie warto też wybrać się poza ścisłe centrum. Na Dębnikach, przy ulicy Tynieckiej 10, stoi kamienica, w której Karol mieszkał z ojcem po przeprowadzce z Wadowic. Niedaleko płynie Wisła, a po drugiej stronie wznoszą się mury opactwa w Tyńcu, dobry cel rowerowej wycieczki bulwarami. Z kolei na Zakrzówku znajduje się dawny kamieniołom, w którym przyszły papież pracował w czasie okupacji. Dzisiejszy Zakrzówek, z turkusową wodą w dawnym kamieniołomie, to jedno z ciekawszych miejsc, nie tylko na letni wypoczynek w mieście.

Na koniec trzeba zarezerwować czas na Łagiewniki. Sanktuarium Bożego Miłosierdzia, którego bazylikę Jan Paweł II konsekrował w 2002 roku, sąsiaduje z Centrum Jana Pawła II „Nie lękajcie się!”, wzniesionym na Białych Morzach, tuż przy terenach dawnych zakładów Solvay, gdzie pracował młody Wojtyła. Z wieży widokowej centrum rozciąga się szeroka panorama Krakowa.

Beskidy i Tatry – papież w górach

Karol Wojtyła kochał góry i nawet jako kardynał wymykał się na narty i wędrówki. Dlatego szlak jego śladami to także świetna propozycja dla miłośników aktywnego wypoczynku.

Z górami wiąże się też jeden z najbardziej znanych przydomków przyszłego papieża. Podczas wyprawy z młodzieżą do Zakopanego wiosną 1952 roku ksiądz Wojtyła, nie chcąc zwracać na siebie uwagi władz komunistycznych, przebrał się w świeckie ubranie. Młodzi zaczęli nazywać go wtedy „Wujkiem” i tak zostało już na zawsze. Z grupą przyjaciół, nazywaną na początku „Rodzinką” a później „Środowiskiem”, odbył wiele wypraw w góry i na kajaki.

Na początek Beskid Mały i Leskowiec (922 m n.p.m.), na który młody Karol wędrował z Wadowic. Na sąsiednim Groniu Jana Pawła II stoją schronisko PTTK i kaplica papieska, a z polany rozciągają się widoki na Beskidy i, w pogodne dni, na Tatry.

W Zakopanem warto odwiedzić Sanktuarium Narodowe Matki Bożej Fatimskiej na Krzeptówkach, które Jan Paweł II konsekrował podczas pielgrzymki w 1997 roku. Przy kościele stoi jego pomnik, a cały kompleks jest wyrazem wdzięczności górali za ocalenie papieża po zamachu z 1981 roku. Podczas tej samej pielgrzymki papież wjechał kolejką na Kasprowy Wierch i modlił się w ciszy, patrząc na tatrzańskie szczyty. Wjazd tą samą kolejką to dziś jeden z najpopularniejszych punktów każdej wizyty w Zakopanem.

Dla piechurów ciekawą propozycją jest wędrówka do Sanktuarium Matki Bożej Jaworzyńskiej na Wiktorówkach, drewnianego kościółka ukrytego w lesie przy szlaku na Rusinową Polanę. Ks. Wojtyła bywał tu wielokrotnie, a dziś to miejsce jest kojarzone z modlitwą za ludzi gór i ratowników. Z kolei Dolina Chochołowska przypomina 1983 rok, gdy w schronisku na polanie doszło do spotkania papieża z Lechem Wałęsą. Pamiątką tego wydarzenia jest pamiątkowa tablica na budynku. Można też zobaczyć salę papieską, w której doszło do spotkania. Po drodze z Krakowa warto zatrzymać się też w Ludźmierzu, najstarszym sanktuarium maryjnym na Podhalu.

Kto chce pójść tropem papieża na dłużej, powinien sięgnąć po Szlaki Papieskie. Ich idea wzięła się z prośby, którą Jan Paweł II wypowiedział w Nowym Targu podczas pierwszej pielgrzymki w 1979 roku: „Pilnujcie mi tych szlaków”. Fundacja „Szlaki Papieskie” wyznaczyła i oznakowała trasy łączące miejsca, które Karol Wojtyła szczególnie lubił w Beskidach i Tatrach. Prowadzą m.in. przez Ludźmierz, Turbacz w Gorcach i Lubań, a po drodze mijają kaplice papieskie na górskich halach.

Kajakiem i dalej w Polskę

Karol Wojtyła był również zapalonym kajakarzem. Z przyjaciółmi ze „Środowiska” co roku wyruszał na wodne wyprawy. Najsłynniejsza historia wiąże się z Mazurami. Latem 1958 roku, podczas spływu Łyną w okolicach Olsztyna, ks. Wojtyła został wezwany do Warszawy, do Prymasa Stefana Wyszyńskiego. Tam dowiedział się, że papież Pius XII mianował go biskupem pomocniczym krakowskim. Nowo mianowany biskup poprosił o zgodę na powrót do przyjaciół i dokończył spływ. Dziś szlaki kajakowe na Warmii i Mazurach pozwalają nie tylko podziwiać tutejszą przyrodę, ale są także świetnym sposobem, by spojrzeć na ten region z tej samej perspektywy, z której przed laty odkrywał go przyszły papież.

Wigry i Suwalszczyzna – papieski odpoczynek nad jeziorem

Nie tylko Kraina Tysiąc Jezior była miejscem, w którym papież Polak lubił pływać kajakiem. Wypoczywał również na Suwalszczyźnie, gdzie jako młody duszpasterz pokonywał z przyjaciółmi Czarną Hańczą już w 1954 roku. W czerwcu 1999 roku przyjechał tu jako papież. Odpoczywał w pokamedulskim klasztorze w Wigrach, w przerwie po pierwszej części pielgrzymki do ojczyzny.

Sam klasztor jest wart podróży. Stoi na półwyspie wcinającym się w jezioro Wigry, a jego historia sięga 1667 roku, gdy król Jan II Kazimierz ufundował tu erem kamedułów. Zakonnicy wznieśli zespół klasztorny w latach 1694–1745 i był to wówczas najbogatszy klasztor w Polsce. W czasie II wojny światowej został zniszczony i ocalał tylko kościół, ale dziś znów można oglądać eremy, Dom Królewski, wieżę i mury obronne. W apartamentach, w których mieszkał papież, działa Muzeum Jana Pawła II oraz biblioteka poświęcona jego dziełom.

Papieska obecność w Wigrach nie kończyła się tylko na pobycie w klasztorze. Jan Paweł II pływał po Wigrach statkiem Tryton, a statkiem Serwy Żeglugi Augustowskiej popłynął do sanktuarium maryjnego w Studzienicznej i odwiedził Mikaszówkę nad Kanałem Augustowskim. W Leszczewie zajrzał do domu państwa Milewskich i pomodlił się przy murowanej kapliczce z figurą Matki Bożej, która go zachwyciła. W rocznicę wizyty zatrzymują się przy niej uczestnicy papieskich rajdów rowerowych. Miejscowy proboszcz wspomina, że to właśnie po tej wizycie zaczęli tu przyjeżdżać ludzie ciekawi miejsca, w którym nocował papież, i dopiero wtedy odkrywali historię klasztoru.

Turystycznie to raj dla miłośników aktywnego wypoczynku. Klasztor leży w Wigierskim Parku Narodowym, wokół jeziora prowadzą trasy rowerowe, a spływ Czarną Hańczą od jeziora Wigry do Rygola to około 60 km, na które warto zaplanować 3 – 5 dni. Przy okazji rocznic papieskiej wizyty organizowane są rajdy rowerowe i spływy kajakowe szlakiem papieskim. Z Wigier blisko też do Kanału Augustowskiego ze śluzami i Puszczy Augustowskiej.

Częstochowa i Jura – od Jasnej Góry po zamki na skałach

Jasna Góra była dla Jana Pawła II jednym z najważniejszych miejsc w Polsce. Przyjeżdżał tu podczas kolejnych pielgrzymek do ojczyzny, począwszy od pierwszej, w 1979 roku. Szczególne miejsce w historii ma sierpień 1991 roku, gdy w Częstochowie odbyły się Światowe Dni Młodzieży. Po raz pierwszy przyjechały na nie tłumy młodych ludzi z krajów dawnego bloku wschodniego, w tym ze Związku Radzieckiego. Spotkanie stało się symbolem jednoczenia się Europy po upadku żelaznej kurtyny.

Z Jasną Górą łączy się też bardzo osobisty ślad papieża. Jako wotum za ocalenie po zamachu z 13 maja 1981 roku przekazał sanktuarium pas od sutanny, przestrzelony podczas ataku na placu św. Piotra. Pamiątka jest przechowywana w klasztorze do dziś. Na Jasną Górę co roku, w okolicach 16 października, przyjeżdżają też przyjaciele papieża ze „Środowiska”, razem z dziećmi, wnukami i prawnukami, by modlić się w rocznicę wyboru „Wujka”.

Turystycznie Jasna Góra to znacznie więcej niż Kaplica Cudownego Obrazu. Warto zobaczyć ceremonię odsłonięcia obrazu przy dźwiękach fanfar, przejść się po wałach i bastionach dawnej twierdzy, która w 1655 roku oparła się szwedzkiemu oblężeniu, oraz zajrzeć do Skarbca i Muzeum 600-lecia. Wejście na ponad stumetrową wieżę klasztoru nagradza widokiem na miasto i okolicę. Do klasztoru najlepiej dojść spacerem Aleją Najświętszej Maryi Panny, głównym deptakiem Częstochowy.

Częstochowa to także brama Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Kilkanaście kilometrów dalej leżą ruiny zamku w Olsztynie, a nieco dalej zamki w Mirowie i Bobolicach, rezerwat Sokole Góry i malowniczy Złoty Potok. Szlak Orlich Gniazd, pieszy i rowerowy, pozwala połączyć papieską wizytę z dniem lub dwoma aktywnego wypoczynku wśród wapiennych skał.

Góra Świętej Anny – sanktuarium na wygasłym wulkanie

Góra Świętej Anny na Opolszczyźnie to miejsce, w którym splata się historia Śląska: pielgrzymki, walki powstańcze z 1921 roku i trudne relacje sąsiadujących tu kultur. Podczas drugiej pielgrzymki do ojczyzny, 21 czerwca 1983 roku, Jan Paweł II przewodniczył tam nieszporom maryjnym połączonym z koronacją obrazu Matki Bożej Opolskiej. Dla mieszkańców regionu, o złożonej tożsamości i bolesnych doświadczeniach XX wieku, była to wizyta o ogromnym znaczeniu. Spotkanie zgromadziło ogromne tłumy i zapisało się jako jedno z ważniejszych wydarzeń w powojennej historii regionu.

Na szczycie stoi franciszkańska bazylika z cudowną figurą św. Anny Samotrzeciej, a wokół rozciąga się kalwaria z kilkudziesięcioma kaplicami i Grotą Lurdzką. Miejsce ma też drugie, zaskakujące oblicze. Góra to pozostałość wygasłego wulkanu, a cały teren chroni Park Krajobrazowy Góry Świętej Anny i geopark z ciekawymi ścieżkami dydaktycznymi. Warto zobaczyć dawny kamieniołom przekształcony w amfiteatr oraz monumentalny Pomnik Czynu Powstańczego autorstwa Xawerego Dunikowskiego.

Okolica świetnie nadaje się na weekend. Niecała godzina jazdy dzieli Górę Świętej Anny od Opola – stolicy polskiej piosenki, a niedaleko leży bajkowy zamek w Mosznej, jedna z najbardziej fotogenicznych rezydencji w Polsce, słynąca z ogrodów i aż 99 wieżyczek.

Lublin – profesor Wojtyła i jego uniwersytet

Mało kto kojarzy Lublin z Janem Pawłem II, a to tutaj przez ponad 20 lat, od 1954 roku aż do wyboru na papieża, ks. Karol Wojtyła wykładał etykę na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Dojeżdżał nocnym pociągiem z Krakowa, a jego zajęcia przyciągały studentów z różnych wydziałów. Uczelnia nosi dziś jego imię i jest jedną z czterech, które współtworzą koncepcję nowego Szlaku Świętego Jana Pawła II. Na dziedzińcu KUL stoi pomnik papieża i Prymasa Stefana Wyszyńskiego.

W 1987 roku papież przyjechał do Lublina już jako głowa Kościoła i modlił się na terenie dawnego niemieckiego obozu na Majdanku. Dziś Państwowe Muzeum na Majdanku jest jednym z najważniejszych miejsc pamięci w tej części Europy.

Sam Lublin to świetny cel na city break: klimatyczne Stare Miasto z Bramą Krakowską, Trasa Podziemna i zamek z Kaplicą Trójcy Świętej, pokrytą unikatowymi freskami rusko-bizantyjskimi. Godzinę jazdy dalej czekają Kazimierz Dolny nad Wisłą i uzdrowiskowy Nałęczów, idealne na spokojny weekend.

Od Krakowa do Rzymu

Szlak Świętego Jana Pawła II ma połączyć istniejące trasy i atrakcje w jedną międzynarodową drogę z Polski do Włoch. Nad jego koncepcją pracować będą cztery uczelnie: Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Papieski Uniwersytet Świętego Tomasza z Akwinu w Rzymie oraz Uniwersytet Katolicki Najświętszego Serca w Mediolanie. Polska i Włochy przygotują też wspólne oznakowanie trasy i jej promocję.

Ideą szlaku jest podróżowanie bez pośpiechu, odkrywanie mniej znanych miejsc i spotkania z mieszkańcami odwiedzanych regionów. Trudno o lepsze podsumowanie tej podróży. Śladami Jana Pawła II można iść jako pielgrzym, turysta, kajakarz czy narciarz, a każda z tych dróg prowadzi przez interesujące, warte poznania zakątki Polski.