malbork

Zamek krzyżacki w Malborku jest jedną z najbardziej znanych atrakcji turystycznych w Polsce. Przybywają tu osoby zainteresowane okresem średniowiecza oraz budownictwem i architekturą krzyżacką. Pozostaje on bowiem największą tego typu twierdzą w Europie. 

Wybitny zabytek obronnego budownictwa średniowiecznego. Wzniesiony w XIII wieku i rozbudowywany w wiekach XIV i XV. Jeden z największych na świecie zespołów architektury gotyckiej. Zajmuje 25 hektarów. Początkowo był komturią, a następnie siedzibą wielkiego mistrza i centrum administracyjnym państwa Zakonu Niemieckiego Szpitala Najświętszej Marii Panny, którego działalność wiązała się z opieką nad Ziemią Świętą w okresie wypraw krzyżowych oraz misjami i chrystianizacją ludów pogańskich, w tym Prusów.

W 1997 roku malborski zamek wpisany został na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Trzy lata wcześniej uznany za pomnik historii. W rejestrze zabytków jest od 1949 roku.

Zamek i jego historia posłużyły do stworzenia produktów turystycznych, z których trzy otrzymały Certyfikaty Polskiej Organizacji Turystycznej w konkursie na Najlepszy Produkt Turystyczny. Imienny Certyfikat POT kapituła przyznała kustoszowi Muzeum Zamkowego Markowi Stokowskiego za doskonałą grę edukacyjną i historyczno-przygodową. Dwa kolejne otrzymały widowiskowe imprezy. Jedna odnosząca się do wydarzenia historycznego Oblężenie Malborka organizowana przez Muzeum Zamkowe i miasto Malbork. Druga, wykorzystująca współczesne techniki artystyczne Magic Malbork, przygotowana przez Malbork Welcome Center – Centrum Turystyki w Malborku.

Najstarszym fragmentem kompleksu zamkowych budowli jest północne skrzydło, obwiedzionego wysokim masywnym murem dzisiejszego Zamku Wysokiego, które zbudowano około 1280 roku. W tamtym okresie było częścią rezydencji komtura. Od północy i zachodu wzniesiono dwie wieże o nazwie klesza i gdańsko, zapewniające dobre pole ostrzału w przypadku ataku z zewnątrz. Trzecią wieżę usytuowano poza murami obronnymi i połączono z zamkiem krytym gankiem wspartym na arkadach. Pomieszczenia czworobocznego Zamku Wysokiego mieściły między innymi salę kapitulną, skarbiec, sypialnie, refektarz, salę rycerską i kościół pod wezwaniem patronki zakonu. Wejście do niego prowadzi przez wykonaną w XIII wieku Złotą Bramę, która symbolizuje wejście do nieba oraz obietnicę sprawiedliwości. W ornamentyce artysta zawarł metaforę Sądu Ostatecznego z biblijną przypowieścią o Pannach Mądrych i Pannach Głupich. Te pierwsze, to w przenośni sprawiedliwi, którzy zostaną zbawieni. Drugie zaś to grzesznicy zwodzeni nieprawdziwą wiarą, skazani na wieczne potępienie. Na dziedzińcu Zamku Wysokiego zachowała się średniowieczna studnia forteczna.

Zamek Średni oddzielony od Zamku Wysokiego murem i fosą, wzniesiony został w miejscu wcześniejszego przedzamcza. W jego wnętrzach są kaplica św. Bartłomieja, komnaty gościnne, siedziba wielkiego komtura, szpital, sale Wielkiej Komturii. Wielki Refektarz na Zamku Średnim był jednym z najnowocześniejszych wnętrz w ówczesnej Europie, w którym mogło biesiadować kilkuset biesiadników. Ogrzewano je gorącym powietrzem doprowadzanym systemem kanałów nawiewowych, poprowadzonych z kuchni. Częścią Zamku Średniego jest też reprezentacyjny pałac wielkiego mistrza. Wyróżnia go ozdobna elewacja z szarymi kamiennymi kolumnami i oknami w kamiennych obramowaniach.

Przedzamcze nazywane też Niskim Zamkiem mieściło wielką zbrojownię, ludwisarnię, kaplicę św. Wawrzyńca, zabudowania gospodarcze. Charakterystycznym, najbardziej wysuniętym na północ obiektem jest Baszta Maślankowa, strażnica, której nazwa wzięła się od buntu miejskich rajców przeciwko wprowadzonemu przez krzyżaków podatkowi od ubijania masła. Uprzedzając rozgorzenie konfliktu na tym tle, zakonnicy zamknęli w wieży inicjatorów protestu. Baszta uległa częściowemu zniszczeniu podczas ostatniej wojny, poddano ją rekonstrukcji w 1958 roku.

Właściwa historia malborskiego zamku zaczyna się od roku 1309. Wtedy Siegfried von Feuchtwangen wielki mistrz przeniósł siedzibę z Wenecji do Malborka, który stał się odtąd stolicą państwa krzyżackiego. W czasie wojen polsko-krzyżackich zamek był wielokrotnie oblegany przez Polaków. Z daremnym skutkiem. Do jednego z tych wydarzeń nawiązuje nagrodzona Certyfikatem Polskiej Organizacji Turystycznej inscenizacja bitewna dla turystów „Oblężenie Malborka", która słusznie uchodzi za majstersztyk produktu turystycznego. Historyczno-artystyczny spektakl niesie między wierszami przesłanie przypominające znaną wojenną prawdę, że zdarzają się zarówno zwycięskie szarże, jak i porażki, którym należy stawić czoła i wyciągnąć z nich wnioski. Kanwą „Oblężenia Malborka" są wydarzenia z 25 lipca 1410 roku, kiedy to zwycięskie armie polskie i litewskie po pokonaniu rycerstwa zakonu na polach Grunwaldu pociągnęły pod Marienburg i rozpoczęły ponad dwumiesięczne, zadziwiająco nieporadne, bezowocne oblężenie krzyżackiej twierdzy. Świadomość świętowania rocznicy fiaska oblężniczych manewrów braci Jagiełłów i sławetnej rejterady Witolda mogłaby psuć nieco zabawę plenerowego pikniku, gdyby nie świadomość, iż koniec końców Krzyżacy musieli dać jednak za wygraną. Korona wyparła wojowniczych zakonników pół wieku później posługując się skuteczniejszym od miecza ekonomicznym naciskiem, po prostu odkupując zamek od czeskiego dowódcy załogi najemników, którym zakonnicy zalegali z żołdem. Od chwili wkroczenia Kazimierza Jagiellończyka w obręb niezdobytych orężem murów twierdzy, stała się ona rezydencją królów polskich podczas pobytu w Prusach. Z kolei po przejściu Malborka pod administrację Królestwa Prus, zamek został częściowo rozebrany w celu pozyskania cegieł. Był rekonstruowany, niszczony i ponownie poddawany rekonstrukcji. W latach międzywojennych zamek mieścił muzeum, w którym gromadzono między innymi militaria i dzieła sztuki gotyckiej, a także eksponaty związane z kulturą regionu. Przez długi okres uchodził w Polsce za symbol pruskiego aneksjonizmu.

Od 1961 roku w historycznych murach działa Muzeum Zamkowe. Prowadzona jest odbudowa i gruntowna konserwacja z zachowaniem stylu architektury średniowiecza. W ocalałych i odtworzonych wnętrzach zgromadzono kilkadziesiąt tysięcy muzealiów, między innymi rzeźb, dzieł malarstwa, rzemiosła artystycznego, wyrobów z bursztynu i kolekcji numizmatów. Muzeum prowadzi działalność naukową w zakresie archeologii i historii zakonu krzyżackiego, dziejów zamku i miasta Malborka, sztuki i kultury dawnych Prus. Ważnym elementem działalności kulturalnej i popularyzatorskiej jest organizacja w plenerowej scenerii zamku zajęć edukacyjnych dla młodzieży, koncertów, prezentacji i imprez Dzisiejszy turystyczny wizerunek dawnej siedziby komturów, zyskuje dodatkowo dzięki otwarciu w skrzydle wschodnim Zamku Średniego, zajmowanym tradycyjnie przez najważniejszych gości wielkiego mistrza, cieszącej się współcześnie zasłużoną renomą restauracji w stylu gotyckim.

Malbork i Muzeum Zamkowe odwiedza rocznie ponad pół miliona turystów z wielu krajów. W sezonie letnim wystawy i tereny zamkowe udostępnione są zwiedzającym od godziny 9.00 do 19.00. O godzinę dłużej otwarte są tereny zamkowe. Bilety w kasach można kupować już od 8.30, przy czym wieczorem, po godzinie 18.30 ich cena jest niższa niż w ciągu dnia.


Zobacz także:


Muzeum Zamkowe
www.zamek.malbork.pl